22 қыркүйек
Гүлнәр Бажкенова (Алматы қ.)
Алматы соты Orda.kz басылымының бұрынғы бас редакторы Гүлнәр Бәжкеноваға шығарылған үкімді өзгертпеді
22 қыркүйекте Алматы қалалық соты Orda.kz басылымының бұрынғы бас редакторы Гүлнәр Бажкенованың апелляциялық шағымын қарап, журналистке Қылмыстық кодекстің үш бабы бойынша кінәлі деп танылған үкімді күшінде қалдырды.
2026 жылғы 18 тамызда Алматы қаласы №2 Бостандық аудандық соты Гүлнәр Бажкенованы ҚР ҚК-нің 214-бабы 2-бөлігінің 2-тармағы (аса ірі мөлшерде табыс табумен ұштасқан заңсыз кәсіпкерлік), 274-бабы 2-бөлігінің 1 және 3-тармақтары (көрінеу жалған ақпарат тарату), 189-бабы 4-бөлігінің 2-тармағы (сеніп тапсырылған бөтен мүлікті аса ірі мөлшерде иемдену немесе ысырап ету) бойынша кінәлі деп таныған.
ҚР ҚК-нің 189-бабы бойынша Бажкеноваға «Orda Media» ЖШС шоттарынан 88 млн теңгеден астам қаражатты иемденді деген айып тағылды (83,5 млн теңге – қызметкердің ЖК-не аударылған және қолма-қол ақшаға айналдырылған сома, тағы 4,6 млн теңге –жекеменшік мектепте ұлының оқу ақысын төлеуге жұмсалған). Гүлнәр Бажкенова кінәсін мойындамады. Сотта ол бұл қаражат журналистерге жалақыны қолма-қол төлеуге жұмсалғанын және мұны олардың қолхаттары растайтынын түсіндірді. Ал оқу ақысын төлеуге қатысты «Orda Media» ЖШС бухгалтері А.К. Ботагарованың сотта берген жауабына сәйкес, аталған сома Бажкеноваға қайтарылатын қарыз ақша ретінде рәсімделген. Себебі оның жеке банктік шоттарына шектеу қойылған.
ҚР ҚК-нің 214-бабы бойынша журналистке кәсіпкерлік субъектісі ретінде тіркелмей жылжымайтын мүлікті жүйелі түрде сату және салық төлемей 121 млн теңге табыс табу айыбы тағылды. Бажкенова пәтерлерді жеке тұру үшін сатып алынғанын, ал заң бойынша салықтары төленгенін алға тартты.
ҚР ҚК-нің 274-бабы бойынша Бажкеноваға 2024–2025 жылдары Orda.kz сайтында жарияланған сегіз материал бойынша айып тағылды. «Азаттық Азия» жазуынша, материалдар түрлі тақырыптарды қамтыған. Қарағандыдағы кинотеатрды жекешелендіруге қатысты схемалар, бизнес-орталықтағы су басу, ұлттық мұнай компаниясы «ҚазМұнайГаздың» топ-менеджерлерінің әуе сапарлары мен теміржолдың жаңа учаскесіндегі мәселелерді қозғаған. Гүлнар Бажкенова бұл айып бойынша да кінәсін мойындамады. Сотта ол Қазақстанда «расталған ақпаратты рұқсат етілген ақпаратпен шатастыратынын» айтып, Orda.kz жариялаған мәліметтер мемлекеттік органдар тарапынан расталмағанымен, редакция дереккөздері арқылы расталғанын мәлімдеді.
Бірінші сатыдағы сот Гүлнар Бажкенованы тағылған айыптар бойынша кінәлі деп танып, оны 8 жылға бас бостандығынан айырды. Сот жазаны қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіздік мекемелерінде өтеуді белгіледі. Бас бостандығынан айыру жазасын орындауды екі жылға кейінге қалдырды.
Бұдан бөлек, Бажкеноваға бес жыл масс-медиа мен онлайн-платформалар құруға және олардың жұмысына қатысуға, қоғамдық-саяси және публицистикалық материалдар жариялауға және таратуға, сұхбат беруге, сотқа мониторинг жүргізу түріндегі құқық қорғау қызметімен айналысуға, бірқатар бұқаралық іс-шараларды, соның ішінде БАҚ-та, әлеуметтік желілерде және басқа да телекоммуникация желілерінде ұйымдастыруға, өткізуге және (немесе) қатысуға, сондай-ақ БАҚ қызметіне байланысты ұйымдарда басшылық және материалдық жауапты қызметтер атқаруға тыйым салынды.
Сот Бажкеновадан 95 992 350 теңге көлемінде материалдық залалды, 2 879 770 теңге мемлекеттік бажды және заң көмегіне жұмсалған 6,8 млн теңге мен сот шығындарын өндіру туралы қаулы шығарды.
Бұған дейін «Әділ сөз» қоры Гүлнәр Бажкеноваға қатысты үкімнің мәтінін зерделеп, оны негізсіз әрі өрескел біржақты деп атаған («Әділ сөз» қорының заңгері дайындаған Гүлнәр Бажкеноваға қатысты үкімнің талдауымен мына сілтеме арқылы танысуға болады).
«Әділ сөз» қоры Жоғарғы сотқа журналистерге қосымша жаза ретінде кәсіби қызметпен айналысуға тыйым салу практикасын қайта қарауды сұрап үндеу жолдаған.
22 қыркүйек
Гүлнар Бажкенова (Алматы қ.)
Бұрынғы оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев Гүлнәр Бажкеновадан Instagram және Facebook-тегі жазбасын теріске шығаруды талап етті
21 қыркүйекте Алматы қаласы Бостандық аудандық сотында бұрынғы оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаевтың «Орда» басылымының бұрынғы бас редакторы Гүлнәр Бажкеноваға қатысты талап-арызын қарау басталды.
Журналист Вадим Борейконың хабарлауынша, талап-арызға Бажкенованың 2025 жылғы 7 қазанда Facebook пен Instagram-да жариялаған материалы себеп болған. Атап айтқанда, онда талапкер мен Сыртқы істер министрлігінің бұрынғы басшысы М. Нұртілеудің туыстық байланысы туралы айтылған үзінді бар.
Бейсембаев Бажкеновадан бес күн ішінде дәл сол аккаунттарда өзінің Мұрат Нұртілеумен туыстық қатынасы туралы мәліметтерді теріске шығаруды, сондай-ақ моральдық зиян ретінде 20 млн теңге, 202 162,50 теңге мемлекеттік баж және заң көмегіне жұмсалған 1 млн теңге сот шығындарын өндіріп беруді талап етті.
Бұған дейін, 2026 жылғы 30 маусымда Гүлнәр Бажкенова осы жазбаға байланысты ҚР ӘҚБтК-нің 73-3-бабы (Жала жабу) бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылып, оған 778 500 теңге айыппұл салынған.
Вадим Борейко егер сот талап-арызды толық қанағаттандырса, Бажкенова Facebook пен Instagram-дағы жазбаны қалай теріске шығара алатынына қатысты сұрақ қойды. Себебі оған қатысты қолданыстағы журналистік қызметпен және блог жүргізумен айналысуға салынған тыйым әлеуметтік желілердегі жазбаларға да қатысты.
Бажкенованың адвокаты Эльдар Мусаев талап-арыз қанағаттандырылған жағдайда, қорғау тарапы сот шешімін орындау үшін тінту кезінде тәркіленген телефонды беруді сұрап полицияға жүгінетінін түсіндірді. Оның айтуынша, полиция бас тартқан жағдайда, мәселе атқарушылық іс жүргізу аясында сот орындаушысы арқылы шешіледі.
22 қыркүйек
Press.kz (Астана қ.)
Кассациялық сот Press.kz-ке қатысты талап-арыз бойынша сот актілерін күшінде қалдырды
Құқықтық медиа-орталық Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот Press.kz басылымына қатысты ар-намыс пен қадір-қасиетті қорғау туралы іс бойынша шығарылған сот актілерін күшінде қалдырды, деп хабарлайды.
Іске кәмелетке толмаған қызды зорлау және өлтіру қылмысы үшін сотталған адамды «педофил» деп атаған материал себеп болған.
Талапкер бұл мәліметтерді шындыққа сәйкес келмейді және өзінің ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіреді деп тануды талап етті. Ол өзінде «педофилия» деген медициналық диагноздың болмағанын алға тартты. Талапкер моральдық зиян ретінде басылымнан 100 мың теңге өндіріп беруді сұрады.
Іс аясында сот-психологиялық және филологиялық зерттеу жүргізілді. Маман мәтіндегі «педофил» лексемасы өзінің тура мағынасында, академиялық түсіндірмеге сәйкес қолданылған деген қорытындыға келген. Бұл сөз кәмелетке толмағандарға қатысты сексуалдық сипаттағы қылмыс жасаған адамды білдіреді.
2025 жылғы 22 тамызда Астана қаласының азаматтық істер жөніндегі ауданаралық соты талап-арызды қанағаттандырудан бас тартты. 2025 жылғы 12 қарашада апелляциялық алқа бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгеріссіз қалдырды. Кассациялық сот талапкердің шағымын қанағаттандыруға негіз таппады.
Бұл талапкердің БАҚ-пен соттасқан жалғыз ісі емес. Ол бұған дейін басқа редакцияларға да талап-арыз берген.
22 қыркүйек
Әділетхан Молдахан, блогер, заңгер (Алматы қ.)
Блогер Әділетхан Молдаханға қатысты үкім өзгеріссіз қалды
22 қыркүйекте Алматы қалалық сотында блогер әрі заңгер Әділетхан Молдаханның апелляциялық шағымы қаралды. Ол көрінеу жалған ақпарат таратты деген айыппен (ҚР ҚК-нің 274-бабы 3-бөлігі) 2,5 жылға бас бостандығынан айырылған болатын.
Ulysmedia.kz Қылмыстық іс Молдаханның Алматыдағы Әл-Фараби даңғылында 21 наурызда үш адам қаза тапқан резонансты жол-көлік оқиғасынан кейін жариялаған материалдарына байланысты қозғалған. Блогер өз жазбасында заңсыз жарыстарға полиция қызметкерлерінің қатысы болуы мүмкін екенін, ал жекелеген құқық қорғау органдарының қызметкерлері жарысқа қатысушыларды бүркемеледі деген болжам айтқан. Ол атаған адамдардың арасында жоғары лауазымды тұлғалар болған. Тергеу Молдахан жариялаған мәліметтерді көрінеу жалған деп таныды, деп хабарлады.
Молдахан кінәсін ішінара мойындап, жәбірленушілердің ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіруді мақсат етпегенін айтты. Оның сөзінше, ол ақпаратты Instagram арқылы жазылушыларынан және қызметтік ұялы телефонына келген хабарламалардан алған, бұл мәліметтерге сеніп, таратқан. Ол бұған дейін аттары аталған полиция қызметкерлерімен таныс болмағанын және өзінің әрекеті барлық полиция қызметкерлеріне зиян келтіреді деп есептемедім, деді.
2026 жылғы 14 шілдеде Алматы қаласы Алмалы аудандық соты блогерді ҚР ҚК-нің 274-бабы 3-бөлігінде көзделген қылмыстық құқық бұзушылықты жасағаны үшін кінәлі деп таныды. Бас бостандығынан айыру жазасынан бөлек, сот бес жылға жеке және естелік іс-шараларды қоспағанда, қоғамдық-саяси және публицистикалық қызметпен айналысуға тыйым салу түріндегі қосымша жаза тағайындады.
Жәбірленушілердің моральдық шығын өндіру туралы талаптары сот тарапынан ішінара қанағаттандырылды. Молдахан екі талапкердің әрқайсысына 2 млн теңгеден және өкілдің қызметіне жұмсалған шығын ретінде 1 млн теңгеден төлеуге тиіс.
22 қыркүйекте апелляциялық сот үкімді өзгеріссіз қалдырды.
«Әділ сөз» қорының түсініктемесі
Сот үкімде сотталушының кінәсін мойындағанына сілтеме жасаған. Алайда ол іс жүзінде тек жазылушылары жіберген мәліметтерге сеніп, алынған ақпаратты тексермегенін мойындаған. Сот сотталушының кінәсін растау үшін оның бұған дейін полиция қызметкері болып жұмыс істегенін және сондықтан жарияламас бұрын таратылатын ақпаратты тексеру қажеттігін білгенін, бірақ тексермегенін де көрсеткен.
Осылайша, үкімде сотталушының даулы ақпаратты жариялаған кезде оның шындыққа сәйкес келмейтінін алдын ала білгені, бірақ соған қарамастан осы жалған ақпаратты қасақана таратқаны анықталмаған және дәлелденбеген. Керісінше, сотталушы ақпаратты жіберген жазылушыларына сенгендіктен, оның шынайылығына сенімді болғанын тікелей түсіндірді.
Демек, ҚР ҚК-нің 274-бабында (Көрінеу жалған ақпарат тарату) көзделген қылмыстың аса маңызды белгісі, яғни «көрінеулілік» белгісі жоқ. Бұл – сотталушы ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтінін (жалған екенін) нақты біле тұра, соған қарамастан оны қасақана (көрінеу) таратуы.
Сот таратылған ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтіні және оның елеулі зиян келтіргені дәлелденсе, ҚР ҚК-нің 274-бабы бойынша қылмыстық жауапкершілікке тарту үшін осының өзі жеткілікті деп қате пайымдайды. Алайда егер сотталушы ақпаратты таратқан кезде оның шынайылығына сенімді болған болса, кейін оның керісінше екені анықталғанына қарамастан, осының өзі ҚР ҚК-нің 274-бабы бойынша жауапкершілікті жоққа шығарады. Мұндай жағдайда тек ҚР ӘҚБтК-нің 456-2-бабы (Жалған ақпарат тарату) бойынша жауапкершілік туындауы мүмкін.
22 қыркүйек
Сыбайлас жемқорлықты тергеу бюросы қоры (Астана қ.)
СЖТБҚ «Қазақ Тұлпары» туралы материалға байланысты «Барыс» ШҚ-ның сотқа дейінгі талабын алды
СЖТБҚ редакциясы 2026 жылғы 22 тамызда «Барыс» шаруа қожалығынан сотқа дейінгі талап алғанын хабарлады. ШҚ басшысы Асхат Төлеуов «Қазақ Тұлпары» ЖШС төңірегіндегі жағдай туралы екі материалда жарияланған ақпаратты теріске шығаруды талап етті.
СЖТБҚ мәліметінше, материалдар «Қазақ Тұлпары» ЖШС басқарма төрағасы Шолпан Мұрзағұлованың сұхбаты негізінде дайындалған. Редакция мақалалардағы ақпарат оның сөздеріне сілтеме жасай отырып берілген.
СЖТБҚ талапқа берген жауабында ҚР «Масс-медиа туралы» заңының БАҚ пен журналистердің сөз сөйлеу мен сұхбаттарды қайта жариялағаны үшін жауапкершілігін реттейтін 68-бабына сілтеме жасағанын хабарлады. Редакция «Барыс» ШҚ-ның түсініктемесін сол материалдардың өзінде тегін жариялауға дайын екенін мәлімдеді.
