19 қазан
Валерий Сурганов, «Ведомости Казахстана» (Астана қ.)
Астанада «Ведомости Казахстана» басылымының редакторы Валерий Сургановқа қатысты сот өтіп жатыр
Астана қаласының қылмыстық істер жөніндегі ауданаралық сотында «Ведомости Казахстана» желілік басылымының редакторы Валерий Сургановқа қатысты көрінеу жалған ақпарат тарату (ҚР Қылмыстық кодексінің 274-бабының 3-бөлігі) айыбы бойынша іс қаралып жатыр. Kozachkov offside мәліметінше, Сурганов өз кінәсін ішінара мойындаған. Айыптауға негіз болған нақты материал туралы хабарламада айтылмаған.
Шілде айының соңында Сургановқа іздеу жарияланғаны белгілі болған. Ашық деректерге сәйкес, сотқа дейінгі тергеп-тексеру Астанада 30 шілдеде тіркелген. Іздеуге жариялау бастамашысы ретінде сот көрсетілген, ал іздестіру шараларын Астана қаласы Есіл ауданының полиция басқармасы жүргізген. Ол кезде Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеттің ақпаратында тергеудің нақты қай бап бойынша жүргізіліп жатқаны айтылмаған.
Кейін Сургановтың қайда екені анықталып, Қазақстанға қайтарылып, тергеу изоляторына қамалған.
19 қазандағы сот отырысында прокурордың өтінішхаты бойынша істі қарау 30 қазанға шегерілді.
19 қазан
Мадина Жатқанбаева, 4vlastinfo.kz (Астана қ.)
4VLASTINFO бас редакторы өзіне жасалып жатқан қысымға байланысты президент Тоқаевтан араша сұрады
4vlastinfo.kz ақпараттық-талдамалық порталының бас редакторы Мадина Жатқанбаева журналистік зерттеу жарияланғаннан кейін екі азаматтық талап бойынша жауапкер болды. Ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау туралы талап арыздар тамыз айының соңында Астана қаласының азаматтық істер жөніндегі ауданаралық сотына түскен.
Талап қоюшылар - «Түркістан» ӘКК» АҚ және оның басқарма төрағасы Асланбек Исахов - басылымның YouTube-арнасында 2026 жылғы 23 шілдеде жарияланған «Қазынадан шыққан қап-қап ақшалар тағы кімнің қалтасына түсті? Файзулла Байдуллаев кім?» атты видеорепортажды өшіруді, теріске шығаруды жариялауды және моральдық зиянды өтеуді талап етті.
Жатқанбаеваның айтуынша, Исахов осы репортажда өзі сұхбат берген. Журналистік зерттеуде Түркістан облысындағы бюджет қаражатының жұмсалуына, соның ішінде Түркияға 5 млрд теңге аударылуына қатысты мәселелер көтерілген. 11 қыркүйекте Исаховтың талап арызын қарайтын судья С. Ержанов, ал 5 қазанда ӘКК-нің талап арызын қарайтын судья Ш.Ақылбаева істер бойынша сот психологиялық-филологиялық сараптама тағайындады.
Сарапшылар журналист сөздерінің мағыналық бағытын, талап қоюшылардың заңсыз әрекеттерге ықтимал қатысы туралы мәліметтердің қандай формада берілгенін анықтауға тиіс. Сондай-ақ сюжет мазмұны мен қолданылған әсер ету тәсілдері аудиторияда талап қоюшылар туралы тұрақты теріс көзқарас қалыптастыруы мүмкін бе деген мәселені бағалайды.
9 қазанда сот екі азаматтық істі бір өндіріске біріктірді.
Мадина Жатқанбаева сот процестерінің басталуын лауазымды тұлғалар тарапынан жасалып жатқан қудалау деп санайды.
Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа, Бас прокурор Берік Асыловқа және ҰҚК төрағасы Ермек Сағымбаевқа жолдаған үндеуінде ол Түркістан полиция басқармасы қызметкерлерінің заңсыз әрекеттері туралы да мәлімдеді. Журналист полицейлер өзіне қатысты ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 73-3-бабының 2-бөлігі бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманы кейіннен, яғни оқиғадан соң толтырғанын және оның орнына басқа біреу қол қойғанын мәлімдейді.
«Әділ сөз» қоры істің мән-жайын, хаттаманың заңдылығын, сараптаманың жүргізілуін және қолтаңбаның түпнұсқалығын объективті тексеру қажет деп санайды. Қор әкімшілік рәсімдер қоғамдық маңызы бар ақпаратты жариялағаны үшін БАҚ-қа қысым көрсету құралы ретінде пайдаланылмауға тиіс, деп мәлімдеді.
20 қазан
Кирилл Павлов, Сыбайлас жемқорлықты тергеу бюросының қоры (Астана қ.)
Сот астық шаруашылығы орталығы қызметкерлерінің СЖТБҚ редакторына қатысты талабын ішінара қанағаттандырды
20 қазанда Астана қаласының азаматтық істер жөніндегі ауданаралық соты А.И.Бараев атындағы Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығының қызметкерлері Бауыржан Қалибаев пен Юрий Долинныйдың Гүлнар Қабдинаға және «Attila» жеке кәсіпкерлігінің иесі, Сыбайлас жемқорлықты тергеу бюросы қорының (СЖТБҚ) негізін қалаушы Кирилл Павловқа қарсы талап арызын ішінара қанағаттандырды.
Еске салайық, сот талқылауына СЖТБҚ-ның 2026 жылғы 20 мамырда жарияланған «Кто тушит свет казахстанской аграрной науке?» атты мақаласы себеп болған. Материал Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығының бухгалтері Г.Қабдинаның өтінішіне негізделген.
Талап қоюшылар қаржылық тәртіптің бұзылуы, кадрларға қысым көрсету, есептілікке жалған мәліметтер енгізуді талап ету, жалған электрондық шот-фактура жасау, мүлікке қатысты операциялар, шөптің өзіндік құнын негізсіз көтеру және өздерінің қызметіне қатысты мәліметтерге дауласты.
Олар соттан бұл мәліметтерді шындыққа сәйкес келмейді әрі іскерлік беделіне нұқсан келтіреді деп тануды, жауапкерді материалды өшіруге және теріске шығаруды жариялауға міндеттеуді, сондай-ақ 2 млн теңге моральдық зиян өтемақысын және сот шығындарын өндіріп беруді сұрады.
Сот СЖТБҚ материалындағы Қалибаевтың ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін, шындыққа сәйкес келмейтін екі үзіндіні анықтады. Біріншісінде Қалибаевтың «статистикалық есептілікті бұрмалау үшін жалған электрондық шот-фактура жасауды талап еткені» айтылған. Екіншісінде активтерді қабылдау-тапсыру актісіне оның әлі күнге дейін қол қоймағанына қарамастан, оларды сату басталып кеткені көрсетілген.
Сот Кирилл Павловты СЖТБҚ-ның Telegram-арнасында жарияланған https://t.me/fund_anticorr/11422 и https://t.me/fund_anticorr/11810 материалды өшіруге және теріске шығаруды жариялауға міндеттеді. Жауапкерлерден Қалибаевтың пайдасына әрқайсысынан 100 мың теңгеден моральдық шығын өндірілді. Сонымен қатар жалпы сомасы 673 812 теңге болатын сот шығындарын өтеу міндеттелді: әр жауапкерден 336 906 теңгеден. Қалибаевтың талап арызының қалған бөлігі қанағаттандырылмады.
Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы басқарма төрағасының ғылым жөніндегі орынбасары Ю. Долинныйдың Қабдина мен Павловқа қарсы талап арызын сот толықтай қанағаттандырудан бас тартты.
Сот талқылауы барысында психологиялық-филологиялық сараптама тағайындалды. Оның қорытындысы алынғаннан кейін Павлов сараптаманың толықтығына, тұжырымдардың негізділігіне және сарапшылардың зерттеу жүргізу талаптарын сақтауына күмән келтіріп, қорытындыға талдау жариялады.
Сот шешіміне бір ай ішінде шағымдануға болады.
20 қазан
«Ақ Жайық» (Атырау қ.)
«AtyrauEco» видеоүзінді пайдаланғаны үшін «Тамшы» медиасына наразылық жолдады
«Ақ Жайық» сайтының тілшісі Айнұр Сапарова экологиялық жоба «Тамшы» медиасы үшін тамақ қалдықтары туралы видеорепортаж дайындады. Материалда «AtyrauEco» еріктілер қозғалысының Instagram желісіндегі ашық аккаунтынан алынған қысқа видеоүзінділер дереккөзін көрсетіп пайдаланылған.
Репортаж YouTube-арнада жарияланғаннан кейін қозғалыс өкілі авторлық құқықтың бұзылғанын айтып, пайдаланылған кадрлардың авторлығын қосымша көрсетуді талап етті.
«Тамшы» медиасының Instagram және YouTube аккаунттарына шағым түсуінің алдын алу үшін тараптар видеожазбаның сипаттамасында, Instagram Reels пен YouTube-тағы жарияланымдарда «AtyrauEco» қозғалысын көрсетіп, сондай-ақ бірлескен жарияланым (коллаборация) жасауға келісті.
Мәселе реттелді.
22 қазан
Лұқпан Ахмедьяров, «Просто журналистика» (Орал қ.)
Прокуратура журналист Лұқпан Ахмедьяровтың Қазақстаннан шығуына салынған тыйымды заңсыз деп таныды
Астана қаласының прокуратурасы журналист Лұқпан Ахмедьяровтың шағымын ішінара қанағаттандырып, Полиция департаменті тергеу басқармасының Қазақстаннан шығуға тыйым салу жөніндегі әрекетін заңсыз деп таныды. Бұл туралы «Құқықтық медиа-орталық» хабарлады.
Тамыз айының басында Ахмедьяров отбасымен шетелге ұшпақ болған кезде Астана әуежайынан ұшып шығуына рұқсат берілмеген. Журналистің айтуынша, шекарашылар оған тыйым салудың бастамашысы Астана қаласының полиция басқармасы екенін жеткізген. Ахмедьяров қылмыстық іс бойынша қорғануға құқығы бар куәгер мәртебесінде болды. Іс Украинадағы «Хочу жить» жобасы Ресей жағында соғысып жүргендер деп аталған қазақстандықтардың тізімін жариялауға байланысты қозғалған.
Журналистің мүддесін қорғайтын адвокат Әсел Тоқаева қылмыстық істің қозғалуы Ахмедьяровтың конституциялық құқығын бұзатын процестік шараларды қолдануға негіз болмайтынын түсіндірді. Ол тергеушінің қаулысының заңдылығын тексеруді талап етіп, прокуратура органдарына жазбаша сауал жолдаған.
Шағымды қарау қорытындысы бойынша прокуратура тергеу басқармасының әрекеттерін заңсыз деп танып, мемлекеттік шекарадан өтуге қойылған шектеуді алып тастады.
Ахмедьяров «Власть» басылымына «Елден шығуға тыйым салу күдіктілерге қатысты ғана қамтамасыз ету шарасы ретінде қолданылады. Мен күдікті емеспін, тек қорғануға құқығы бар куәгермін. Демек, тергеушінің маған қатысты мұндай шара қолдануға құқығы болмаған», – деді.
Сонымен қатар адвокаттың айтуынша, прокуратура қылмыстық істің бірнеше рет тоқтатылуын да тексеруге уәде берген.
22 қазан
Вадим Борейко, «Гиперборей» YouTube-арнасы (Алматы қ.)
Сот құрылыс компаниясының журналист Вадим Борейкоға қарсы талабын қарауды қайта бастады
Алматы қаласының Бостандық аудандық сотында «Etude-Ybyrai» ЖШС-нің журналист, «Гиперборей» YouTube-арнасының авторы Вадим Борейкоға қарсы іскерлік беделді қорғау және залалды өндіріп алу туралы талап арызын қарау қайта басталды.
Арызға 2025 жылғы қарашадан 2026 жылғы наурызға дейін «Гиперборей» YouTube-арнасы мен Instagram-да жарияланған Premier тұрғын үй кешенінің құрылысына қатысты жанжал туралы материалдар сериясы себеп болған.
Компанияның мәлімдеуінше, материалдар қоғамда шиеленіс туғызып, құрылыс-монтаж жұмыстарының тоқтауына, пәтерлер сатылымының төмендеуіне және мүліктік шығындарға әкелген. Құрылыс салушы материалдардағы мәліметтерді шындыққа сәйкес келмейді деп тануды, журналисті материалдарды өшіруге міндеттеуді және одан 71 750 000 теңге өндіріп алуды талап етеді.
Сәуір айының соңында сот талапты қамтамасыз ету шараларын қабылдаған: Борейконың зейнетақы шоты мен банктік шоттарын бұғаттап, сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін оған даулы мәліметтерді таратуға тыйым салған. Зейнетақы картасы үш күннен кейін бұғаттан шығарылды.
Арыз бойынша алдын ала тыңдау 19 мамырда өтті. Борейко өз материалдарында жеке пікір білдірмегенін, әртүрлі тараптарға, соның ішінде құрылыс компаниясының өкілдеріне де сөз бергенін және құрылысқа наразы тұрғындардың бейнежазбаларын көрсеткенін мәлімдеген.
Психологиялық-филологиялық және сот-экономикалық сараптамалар тағайындалғаннан кейін істі қарау тоқтатылды. Сараптама қорытындылары алынған соң, 20 қазанда іс қайта қарала бастады.
22 қазандағы сот отырысында қорғау тарапының сарапшыларды жауап алу үшін шақыру туралы өтінішхаты қанағаттандырылды.
Сотта салынып жатқан тұрғын үй кешенінің маңындағы үйлерде тұратын екі әйелден де жауап алынды. Олар құрылысқа наразылық Борейконың жарияланымдары шыққанға дейін-ақ пайда болғанын айтты.
Тұрғындардың бірі құрылысқа қатысты сұрақтар учаскедегі ескі ғимарат бұзылғаннан кейін, 2024 жылдың көктемінде туындағанын жеткізді. Оның айтуынша, тұрғындар құрылыс паспортымен таныса алмаған, құрылыс туралы нақты ақпарат ала алмаған және құрылыс салушыдан кездесу ұйымдастырып, жобаны таныстыруды бірнеше рет сұрағанымен, нәтижесіз қалған.
БАҚ мәліметінше, талап қоюшының өкілі Бақыт Қасыбаев тұрғындардың наразылығы Борейконың материалдарына дейін туындағанын мойындаған.
Қорғау тарапы компанияның пікірінше, журналистің нақты қай сөздері оның іскерлік беделіне нұқсан келтіргенін сұрағанда, Қасыбаев нақты тіркестерді атай алмады және талаптарын толықтыру ниеті бар екенін мәлімдеді.
Отырыс аяқталғаннан кейін Вадим Борейконың адвокаты Фархад Цай қорғау тарапы психологиялық-филологиялық сараптаманың қорытындыларымен келіспейтінін хабарлады. Оның айтуынша, сот отырысында сарапшы қорғау тарапының сұрақтарына жауап берген.
Сот-экономикалық сараптама нәтижелеріне түсініктеме берген Цай құжаттармен расталған шығындар шамамен 43,25 млн теңге, сондай-ақ күзет қызметіне 300 мың теңге болғанын айтты. Адвокаттың пікірінше, шығындардың құжатпен расталуы олардың автоматты түрде залал болып есептелетінін білдірмейді. Бұл мәселеге сот баға беруге тиіс.
Дереккөздер: КМБПЧ, «Власть», Adal Sot, Әділ сөз
22 қазан
Амангелді Батырбеков, «С-Информ» (Сарыағаш қ.)
Журналист Амангелді Батырбеков әкімшілік қамау мерзімі аяқталған бойда екі айға қамауға алынды
22 қазанда Түркістан облысының Сарыағаш аудандық соты қоғам белсендісі, «С-Информ» басылымының бас редакторы Амангелді Батырбековті екі ай мерзімге қамауға алды. Бұл туралы журналист Facebook-тегі парақшасында хабарлады.
Батырбековтің айтуынша, оны қылмыстық іс аясында қамауға алу туралы шешімді судья Маржан Ағыбаева қабылдаған. Журналист бұрын тағайындалған 20 тәулік әкімшілік қамау мерзімі аяқталған күні ұсталған. Оның мәліметінше, ол күдікті ретінде жауап алуға шақырылған, бірақ жауап беруден бас тартқан.
Журналист қудалау өзін 8 қыркүйекте Түркістан қалалық соты үш жылға бас бостандығынан айырған Құрал Сейітханұлының ісі туралы материалдары мен видеоматериалдарына байланысты деп санайды
Батырбековтің хабарламасында қылмыстық істің қандай негізде қозғалғаны және тергеудің қай бап бойынша жүргізіліп жатқаны көрсетілмеген. Ақпарат дайындалған кезде Сот кабинетінде бұл іс туралы мәлімет табылмады.
20-22 қазан
Санжар Боқаев, Мадияр Қалменов, Ұлан Нүсіпқожа (Алматы қ.)
Боқаевтың ісі бойынша сот отырыстары: 20 және 22 қазан
20 және 22 қазанда Алматы қаласының Алмалы аудандық сотында азаматтық белсенді Санжар Бокаевқа, оның жиені Мадияр Қалменовке және видеограф Ұлан Нүсіпқожаға қатысты қылмыстық істі қарау жалғасты.
20 қазанда судья Жанат Әбенова прокурордың өтінішхатын қанағаттандырып, Боқаевтың адвокаты Радмир Утеповті сот талқылауына қатысты әлеуметтік желідегі жазбаларын өшіруге міндеттеді. Сот адвокатқа қатысты жеке қаулы шығарды.
Сол күні сот Мадияр Қалменовтің адвокаты Айман Омарованы отырысқа онлайн форматта қосу туралы өтінішін қанағаттандырмады. Осыдан кейін Қалменов екінші адвокаты Жолдаспаевқа қарсылық білдірді. Келесі сот отырысында ол адвокаттың іске қатысуын сұраған.
22 қазанда Ұлан Нүсіпқожа сот залында адвокаты Сергей Кимнің қызметінен бас тартты. Жаңа адвокат Мәди Әукенов Ұланның кінәсін мойындайтынын мәлімдемек болғанда, судья оның сөзін бөліп, өтінішхаттарды қарау кезеңі жүріп жатқанын және мұндай мәлімдемелер жасауға әлі ерте екенін айтты.
Қорғау тарапы сотқа төрағалық етуші судья Жанат Әбеноваға қарсылық білдірді. Бұған сот конвойының сотталушылардың орындарын ауыстыруы, сондай-ақ олардың пікірінше, Ұлан Нүсіпқожаны бұрын қорғаған адвокат Сергей Кимнің сот процесінен заңсыз шеттетілуі және жаңа адвокаттың сотталушыға қысым арқылы таңылуы себеп болған.
Нүсіпқожаның өзі Әукеновті қолдайтынын және онымен келісімшарт жасасқанын мәлімдеді. Судьяға қарсылық білдіру туралы өтініш қанағаттандырылмады.
Сот сотталушыларға қатысты бұлтартпау шарасын өзгерту туралы өтінішхаттарды да қарады. Боқаев пен Қалменовтің бұлтартпау шарасын өзгерту туралы өтініштері қанағаттандырылмады. Ал Нүсіпқожаға денсаулық жағдайына байланысты үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасы белгіленді.
Сонымен қатар сотта «ҚазТрансГаз» кәсіподағының жәбірленуші өкілі автокеруен ұйымдастыруға қатысты шарттың жасалу мән-жайы бойынша жауап берді. Ол шарттың орындалуын бақыламағанын және залал мөлшерін өз бетінше белгілемегенін айтты.
Өкіл залалды өтеу туралы талапты қолдайтынын жеткізіп, өндірілетін соманы сот анықтауға тиіс екенін нақтылады. Бұған дейін талап арызда 42 млн теңгеден астам шығынды өтеу талап етілген.
Дереккөздер: Adal Sot (20 және 22 қазандағы сот отырыстары), Гиперборей, Власть
