2 қазан
Кирилл Павлов, Сыбайлас жемқорлықты зерттеу бюросы-қоры (Қарағанды облысы)
Балқаш қалалық ауруханасы СЖЗБҚ-ның ресми сауалына жауап бермеді
«Сыбайлас жемқорлықты зерттеу бюросы-қоры» (СЖЗБҚ) желілік басылымы қыркүйек айының соңында базар қызметкерінің ауруханаға жатқызылуына қатысты Балқаш қалалық ауруханасына сауал жолдаған. Редакцияның ақпараты бойынша, бастапқыда оған сібір жарасы жұқты деген күдік болған.
Аурухана сұратылған ақпарат дәрігерлік құпияға жататынын айтып, сауалды электрондық пошта арқылы жолдауды ұсынған. СЖЗБҚ ресми сауал жіберіп, онда пациенттің жеке деректері қажет емес екенін, тек ауруханаға жатқызылғаны туралы фактіні растау сұралатынын арнайы атап көрсеткен. Редактор Кирилл Павловтың айтуынша, осыдан кейін мекеме өкілдері телефон қоңырауларына жауап бермеген.
Кейін, 6 қазанда «Вестник Караганды» басылымы пациенттен «сібір жарасы» диагнозы расталмағанын хабарлады. Қарағанды облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментіне сілтеме жасаған басылымның мәліметінше, 28 қыркүйекте Балқаш қаласындағы көпбейінді ауруханаға қолынан жарақат алған пациент түскен. Ауру тарихы, соның ішінде ет ұшаларын тасымалдау кезінде жарақат алғаны ескеріліп, медицина қызметкерлері бастапқы кезеңде «сібір жарасының терілік түрі» деген алдын ала диагноз қойған. Тексеру нәтижесінде диагноз расталмаған.
2 қазан
«Обозрение недели, Павлодар» (Павлодар қ.)
«Обозрение недели» Павлодар әкімдігі көгалдандыру шығыны туралы мәліметтерді бермегенін хабарлады
«Обозрение недели» редакциясы Павлодар қаласының әкімдігінен 2026 жылы қаланы көгалдандыруға қанша қаражат бөлінгені және оның қаншасы игерілгені туралы мәлімет сұраған. 2025 жылға қатысты, оның ішінде жоспарланған және игерілген қаражат көлемі, шығындардың өзгеруі мен жекелеген жұмыс түрлеріне жұмсалған қаражат туралы деректер сұралған.
Басылымның мәліметінше, әкімдік жауабында нақты сомаларды көрсетпей, бюджет қаражаты, келісімшарттар және жұмыстардың құны туралы ақпаратты мемлекеттік сатып алу порталынан іздеуді ұсынған.
3 қазан
Кирилл Павлов, Сыбайлас жемқорлықты зерттеу бюросы-қоры (Астана қ.)
Редакция Қосшыдағы тұрғын үй кешенінің құрылысына қатысты сауалына жауап алмады
Сыбайлас жемқорлықты зерттеу бюросы-қорының редакциясы Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалинге сауал жолдаған. Онда Қарағанды облысындағы Қосшы ауылында тұрғын үй кешені сібір жарасы көмілген жерде салынғаны рас па деген сұрақ қойылған.
Вице-министр жауабында Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 22 сәуірдегі №117 бұйрығына сілтеме жасап: «аталған мәліметтер «Қызмет бабында пайдалану үшін» деген белгісі бар құжаттар тізбесіне енгізілген», - деп хабарлаған. Осыған байланысты ақпарат қолжетімділігі шектеулі қызметтік ақпаратқа жатқызылған.
«Әділ сөз» қорының түсініктемесі
«Ақпаратқа қол жеткізу туралы» заңның 6-бабына сәйкес, қоршаған ортаның жай-күйі, сондай-ақ санитариялық-эпидемиологиялық және радиациялық ахуал туралы қоғамдық маңызы бар ақпаратқа қол жеткізуді шектеуге болмайды. Демек, аталған ақпаратты «Қызмет бабында пайдалану үшін» деген белгісі бар мәліметтер санатына жатқызу заңға қайшы.
5 қазан
BES.media (Алматы қ.)
Астана әкімдігі BES.media-ға бейбіт жиын өткізуге келісім беру туралы жинақталған статистиканы ұсынудан бас тартты
BES.media Астана қаласының Ішкі саясат басқармасы 2023–2026 жылдар аралығында бейбіт жиындарға қатысты қабылданған шешімдер туралы статистиканы ұсынудан бас тартқанын хабарлады. Редакция 15 сұрақтан тұратын сауал жолдаған. Онда өткізуге келісім берілген іс-шаралар мен рұқсат етілмегендер саны, бас тарту себептері, іс-шаралардың өтетін орны мен уақытының өзгеруі, өткізілген жиындар және шешімдерге сот арқылы шағымдану туралы ақпарат сұраған. Редакцияның сауал жолдауына басқарма бұрын жариялаған мәліметтер өтініштердің кейінгі тағдырын қадағалауға мүмкіндік бермегені себеп болған.
Басқарма сұралған ақпаратты жинақталған талдамалық түрде ұсынудан бас тартқан. Мұны 2023–2026 жылдарға қатысты құжаттарды қосымша зерделеу және салыстыру қажеттігімен түсіндірген. Ведомствоның мәлімдеуінше, жауап дайындау үшін өтініштер мен хабарламаларды жіктеп, қайталанған өтініштерді анықтау, іс-шаралардың нәтижелері мен сот талқылауларының қорытындыларын белгілеу қажет болған. Мәліметтердің бір бөлігі, соның ішінде сот істері мен азаматтарды әкімшілік жауапкершілікке тарту туралы ақпарат басқа мемлекеттік органдардың құзыретіне жатады.
Медиа заңгерлер Гүлмира Біржанова мен Ольга Диденко бас тартудың заңдылығына күмән келтірді. Олардың бағалауынша, заңнама қолда бар мәліметтерді ұсынуға мүмкіндік береді, ал қажет болған жағдайда журналистік сауалды қарау мерзімін ұзартуға болады.
7 қазан
OTKIR KUREK (Алматы қ.)
OTKIR KUREK редакциясы экоактивист Аруна Ортаеваның мәртебесіне қатысты ІІМ жауабының толық болмауына шағымданды
OTKIR KUREK редакциясы Алматының экоактивисі Аруна Ортаеваның қазіргі мәртебесі мен ұсталуы туралы сауалға Ішкі істер министрлігі толық жауап бермегеніне байланысты шағым дайындағанын хабарлады.
Аруна Ортаева Көк-Жайлау шатқалында құрылыс жүргізуге қарсылық білдіруімен танымал. Осы мәселеге қатысты жабық отырыстың аудиожазбаларын жариялағаннан кейін оған ҚР Қылмыстық кодексінің 148-бабы бойынша қозғалған қылмыстық іс аясында қорғануға құқығы бар куә мәртебесі берілген. Бұл бап хат-хабар құпиясын заңсыз бұзғаны үшін жауапкершілікті көздейді. Кейін ол құқық қорғау орган қызметкерінің заңды өкіміне бағынбағаны үшін ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 667-бабының 1-бөлігімен 15 тәулікке әкімшілік қамауға алынған.
Әкімшілік қамау мерзімі аяқталғаннан кейін редакция Ортаевамен байланысуға тырысқан, бірақ жауап ала алмады. Ол 29 тамыздан бері әлеуметтік желілерде көрінбейді. Аруна бұған дейін жариялаған барлық аудиожазбасын да өшіріп тастаған.
Журналистер ІІМ-ге жолдаған хатында бес сұрақ қойған. Атап айтқанда, Ортаеваның нақты қай күні босатылғаны, қазіргі орналасқан жері мен процестік мәртебесі, ұсталу заңдылығы, жарияланған аудиожазбалардың тексерілуі және олардың жариялануы мен Ортаеваның ұсталуына байланысты ықтимал байланыс туралы сұраған.
ІІМ жауабында 29 тамызда Ортаеваға қатысты ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 667-бабының 1-бөлігі бойынша хаттама толтырылғаны және әкімшілік қамау мерзімі аяқталғаннан кейін оның босатылғаны айтылған. Сондай-ақ ведомство полиция қызметкерлері тарапынан заңбұзушылықтар анықталмағанын мәлімдеген.
Алайда ІІМ Ортаеваның нақты қай күні босатылғанын көрсетпеген, оның процестік мәртебесі өзгерді ме және оған қатысты басқа да процестік мәжбүрлеу шаралары қолданылды ма түсіндірмеген. Ведомство аудиожазбалардың түпнұсқалығын тексеру, жазбаларда дауысы естілетін адамдардың кім екенін анықтау және жазбалардың жариялануы мен Ортаеваның ұсталуына ықтимал байланыс туралы сұрақтарға да жауап бермеген.
Редакция жауапты толық емес әрі формальды деп бағалап, қойылған сұрақтардың мәні бойынша жауап берілмегенін көрсетіп, шағым дайындады.
8 қазан
Евгения Диких, Qumash.kz (Астана қ.)
Qumash.kz басылымына Қорғаныс министрлігі мен Ұлттық ұлан әскери қызметшілердің қаза болуына қатысты статистиканы беруден бас тартты
Qumash.kz редакциясы Қорғаныс министрлігі мен Ұлттық ұланнан Қазақстан тәуелсіздік алған жылдардан бергі әскери қызметшілердің қаза болуы туралы статистиканы сұрады. Екі ведомство да сұралған мәліметтердің бір бөлігі қызметтік сипатқа ие екенін және өз қызметінің ерекшелігін алға тартып, деректерді беруден бас тартқан.
Қорғаныс министрлігі қаза тапқан (қайтыс болған) әскери қызметшілердің саны туралы мәліметтер қызметтік сипатқа ие екенін және ашық қолжетімділікте жариялануға жатпайтынын хабарлаған. Ұлттық ұлан да деректердің бір бөлігінің қызметтік сипатта екенін айтып, жалпы санын ұсынбаған.
Қорғаныс министрлігі мен Ұлттық ұланның жауаптарында әскери қызметшілердің қаза болуы мен жарақат алу фактілері бойынша қызметтік тексерулер және заңнамада көзделген процестік іс-шаралар жүргізілетіні айтылған. Сондай-ақ ведомстволар әскери қызметшілердің өмірі мен денсаулығын сақтау, құқық бұзушылықтар мен жарғылық тәртіпке қайшы қарым-қатынастардың алдын алу шаралары қабылданып жатқанын мәлімдеген.
Редакция сауалды 2026 жылғы 24 қыркүйекте Каспий теңізіндегі әскери-теңіз оқу-жаттығулары кезінде 14 әскери қызметшінің қаза болуына байланысты, сондай-ақ Қазақстан тәуелсіздік алған жылдар ішінде қаза тапқан әскери қызметшілердің саны туралы бірыңғай ресми статистиканы ашық дереккөздерден іздеу әрекеттері аясында жолдаған.
«Әділ сөз» қорының түсініктемесі
«Ақпаратқа қол жеткізу туралы» заңның 6-бабына сәйкес, азаматтардың қауіпсіздігі мен денсаулығына қатер төндіретін төтенше жағдайлар, апаттар, табиғи зілзалалар және олардың салдары туралы, сондай-ақ адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының бұзылу фактілері, мемлекеттік ұйымдар мен олардың лауазымды адамдарының заңдылықты бұзу фактілері туралы қоғамдық маңызы бар ақпаратқа қол жеткізуді шектеуге болмайды.
Әскери қызметшілер, әдетте, бейбіт уақытта не төтенше жағдайлар салдарынан, не адам құқықтарының бұзылуынан, не лауазымды адамдардың заңдылықты бұзуынан қаза табады. Әскердегі суицидтің немесе қауіпсіздік шараларын сақтамаудың әрбір жағдайы командирлер тарапынан кемшіліктерге, салғырттыққа, яғни заңдылықтың бұзылуына байланысты болады. Демек, бейбіт уақыттағы әскери қызметшілердің қаза болу жағдайлары мен оған қатысты статистика қоғамнан жасырылатын қызметтік ақпаратқа жатқызылмауға тиіс.
7 қазан
Диана Окремова, «Құқықтық медиа-орталық» ҚҚ (Астана қ.)
Астана қаласының апелляциялық соты жеке БАҚ-қа берілген гранттар туралы мәліметтерді жария етуден бас тарту жөніндегі шешімді күшінде қалдырды
7 қазанда Астана қалалық сотының апелляциялық сатысы «Құқықтық медиа-орталық» қоғамдық қорының жетекшісі Диана Окремованың ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Ақпарат комитетіне қарсы талап-арызы бойынша мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сот шығарған шешімді өзгеріссіз қалдырды.
Диана Окремова Комитеттің 2026 жылы жеке БАҚ-қа гранттар бөлуге арналған қаражат көлемі туралы ақпарат беруден бас тартуын заңсыз деп тануды немесе бұл мәліметтердің ашық қолжетімділікте болмау себептерін негіздеп түсіндіруді сұраған. Комитет ақпарат беруден бас тартып, таратылуы шектелген қызметтік ақпаратқа қатысты ережелерге сілтеме жасаған.
Сотқа жүгінген кезде медиа-орталық жетекшісі бюджет қаражатының жалпы жұмсалу көлемі туралы ақпарат қолжетімділігі шектелген мәліметтерге жатпайтынын атап көрсеткен. Сондай-ақ бас тарту жауабында заңнаманың нақты нормалары көрсетілмегенін айтқан.
14 шілдеде мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сот талап-арызды қанағаттандырудан бас тартқан. Сот Комитеттің гранттар мен мемлекеттік ақпараттық тапсырысты алған БАҚ туралы мәліметтер, сондай-ақ қаражаттың тақырыптық бағыттар бойынша бөлінуі таратылуы шектелген қызметтік ақпаратқа жатады деген ұстанымымен келіскен. Соттың пікірінше, Комитет Құқықтық медиа-орталықтың сауалын мәні бойынша қараған және талап қоюшының заңды мүдделері бұзылмаған.
Апелляциялық шағымды қарау барысында «Құқықтық медиа-орталық» гранттардың жалпы сомасы оларды алған БАҚ туралы мәліметтерге жатпайтынын тағы да атап өткен. Сонымен қатар Конституция мен «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» заң бюджет шығыстары туралы ақпарат алуға кепілдік беретінін көрсеткен.
Осы уәждерге қарамастан, апелляциялық саты бірінші сатыдағы соттың шешімімен келіскен.
Құқықтық медиа-орталық ақпаратты жария етуге қол жеткізу жолындағы әрекеттерін жалғастырып, Конституциялық сотқа жүгінуді жоспарлап отыр.
