29 қыркүйек

Интернет

Дезинформациямен күрес орталығы жасанды ақпараттық резонанс тудыру тетігін сипаттады

Дезинформациямен күрес орталығы төтенше жағдай мен қоғам үшін маңызды басқа да оқиғалар төңірегінде жасанды қоғамдық резонанс тудыру үшін қолданылуы мүмкін тетік сипатталған талдауын жариялады. Мұндай технологияның мақсаты – қоғамда жаппай наразылық бар деген әсер қалыптастыру, деструктивті ой-пікірдің таралуын жеделдету және таратуға нақты қолданушыларды тарту.

Орталықтың мәліметінше, мұндай ақпараттық науқан бірнеше кезеңнен тұруы мүмкін. Алдымен бұрын құрылған, бірақ ұзақ уақыт бойы белсенділік танытпаған аккаунттар мен арналар іске қосылады. Олар белгілі бір ақпараттық науқан үшін арнайы ашылған профильдерге ұқсамайды. Соңғы уақытта Орталық осындай бір Telegram-арна мен Facebook-тегі үш аккаунтты анықтаған.

Кейін осы және басқа да платформалардан резонанс тудырған оқиғадан кейінгі алғашқы сағаттарда ақпарат тапшылығы жағдайында расталмаған әсіреленген мәліметтер, ескі фото және видеоматериалдар немесе шынайы фактілерге жалған қорытындылар қосылған нұсқалар таратыла бастайды. Осындай 29 аккаунт анықталған.

Үшінші кезеңде жаңа анонимді аккаунттар іске қосылады. Олардың арасында ақпараттық себеп пайда болғаннан кейін бірден ашылған аккаунттар да бар. Талдау нәтижесінде жаппай талқылау жүріп жатқандай әсер қалыптастыратын шамамен 39 осындай аккаунт анықталған.

Орталықтың бағалауынша, төртінші кезең – мемлекеттік органдардан жауап талап етуге, оқиғаның өз нұсқасын таратуға және сынға қосылуға шақыру арқылы нақты қолданушыларды тарту.

Бесінші кезең – таралып жатқан ақпараттық ұстанымды қолдамайтын инфлюенсерлерге қысым көрсету. Орталық осындай 11 аккаунтты анықтаған.

Орталық Facebook, Threads және Telegram платформаларында бірдей тезистердің таралғанын атап өтті. Жазбаны, сілтеме мен скриншоттарды бір платформадан екіншісіне көшіру белгілі бір ұстанымның кең таралғаны және тәуелсіз дереккөздермен расталғаны туралы әсер қалыптастыруы мүмкін.

29 қыркүйек

BES.media журналистері Алматыда қайғылы жағдайдың алдын алуға көмектесті

Алматы қаласы Полиция департаменті BES.media редакциясының қызметкерлері Артём Шляховқа, Александр Ждановқа және Дамир Баймановқа тез шешім қабылдаған батылдықтары және бейжай қалмағандары үшін алғыс білдірді.

29 қыркүйек күні таңертең BES.media қызметкерлері 10-қабаттағы балкон терезесінің сыртқы жағында тұрған екі жас жігітті байқаған. Алдымен журналистер оларды ішке кіруге көндіруге тырысқан. Әңгімелесу нәтиже бермеген соң, журналистер әрекет етіп, екі жас жігітті шап беріп ұстап ішке кіргізген. Оқиға орнына жедел жәрдем мен полиция шақырылды. Келген мамандар жастарға қажетті көмек көрсетіп, оларды тиісті медицина қызметкерлеріне тапсырды.

Полиция қайғылы жағдайдың алдын алуға көмектескен журналистерге алғыс білдірді.

30 қыркүйек

Журналистер (Қазақстан)

ІІМ журналистердің WhatsApp аккаунттарына қатысты мәселелерді әлеуметтік инженериямен байланыстырды

2026 жылғы шілдеде қазақстандық бірнеше журналист Асхат Ниязов, Лұқпан Ахмедьяров, Ирина Петрушова, Назымгүл Күміспаева және ҚазТАГ қызметкерлері WhatsApp аккаунттарының бұғатталып қолжетімсіз болып қалғанын  айтқан. Orda.kz редакциясы да фишингтік хабарламалар, қызметкерлердің жеке нөмірлері мен WhatsApp аккаунттарына қол жеткізу әрекеттері болғанын хабарлаған. Журналистерге күмәнді хабарламалар мен растау кодтары келген.

30 қыркүйекте Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов Құрылтайдағы брифингте журналистердің аккаунттарын бұғаттау және оларға қол жеткізу әрекеттеріне түсініктеме берді.

Санжар Әділовтің айтуынша, ІІМ келіп түскен шағымдар бойынша процестік тексерулер жүргізген.

ҚазТАГ министр орынбасарының: «Бұл бұзу (хакерлік шабуыл) болған жоқ. Біз бұл жерде әлеуметтік инженерия қолданылғанын түсінеміз. (…) Ал бұғаттауға қатысты мәселе Мәдениет және ақпарат министрлігінің құзыретіне жатады. Қылмыстық құрамына келсек, кез келген қылмыстық құқық бұзушылықты тіркеу және сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізу үшін елеулі зиян келтірілуі тиіс. Бұл жағдайда аккаунттарды бұзу туралы сөз болып отырған жоқ, бұзу фактісі жоқ және киберқылмыс жасалмаған», – деген сөзін келтірді.

ІІМ Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл департаментінің бастығы Жандос Сүйінбай кибершабуыл, компьютерлік немесе ақпараттық қауіпсіздік оқиғасы ретінде тіркелетінін түсіндірді. Оның айтуынша, факт расталып, залал келтірілген жағдайда құқық қорғау органдары қылмыстық іс қозғайды.

ҚазТАГ журналистердің аккаунттарын бұғаттау жағдайында WhatsApp-тың автоматты түрде бұғаттау алгоритмі қолданылған. Редакцияның айтуынша, бұл әлеуметтік инженериядан ерекшеленеді. Әлеуметтік инженерия кезінде әдетте алаяқтар қолданушыларды құпия деректерін өз еркімен жариялауға итермелейді.

«Әділ сөз» түсініктемесі

Егер журналистердің аккаунттарын бұғаттауға әрекет жасаған адамдардың іс-әрекетінен журналистердің заңды кәсіби қызметіне кедергі келтіру мақсаты байқалса, жәбірленушіден арыз түскен жағдайда полиция зиян келтірілгеніне қарамастан, ҚР ҚК-нің 158-бабы («Журналистің заңды кәсіби қызметіне кедергі келтіру») негізінде сотқа дейінгі тергеп-тексеруді бастауға міндетті.

25 қыркүйек

БАҚ (Қазақстан)

Депутат шенеуніктердің бейнесін жариялауға қатысты ұсынылып отырған өзгерістерді түсіндірді

Құрылтайда «Онлайн-платформалар және масс-медиа мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы қаралып жатыр. Заң жобасында, атап айтқанда, «Онлайн-платформалар және онлайн-жарнама туралы» заңның 18-бабына («Бейнеленген тұлғаны орналастыру және тарату») өзгерістер енгізу ұсынылған.

Құрылтай сайтында жарияланған заң жобасынан үзінді:

«9) 18-баптың 1-тармағында:

2. тармақшадағы «, сондай-ақ тұлғаның өзі, оның заңды өкілі немесе уәкілетті тұлға қолжетімділігі шектелмеген дереккөздерде орналастырған және таратқан» деген сөздер алынып тасталсын;

мынадай мазмұндағы 2-1) тармақшамен толықтырылсын:

«2-1) егер контентте тұлғаның өзі, оның заңды өкілі немесе уәкілетті тұлға қолжетімділігі шектелмеген дереккөздерде орналастырған және таратқан бейнесі қамтылса және тұлғаның өзі, оның заңды өкілі немесе уәкілетті тұлға бұл бейнені пайдалануға тыйым салмаса».

«Әділет» партиясынан Құрылтай депутаты Жанарбек Әшімжанов әзірлеушілер саяси қайраткерлер мен лауазымды тұлғалардың бейнелерін, егер фотосурет немесе бейнематериал олардың кәсіби қызметіне қатысы болмаса, келісімінсіз жариялауды шектеуді ұсынып отырғанын түсіндірді.

QOS live Telegram-арнасы жұмыс орнынан тыс жерде, жұмыс уақытынан тыс уақытта, жеке жағдайда түсірілген фото немесе видеоматериалдар туралы болып отыр, деп хабарлайды. Telegram-арна редакторы Айнұр Коскина Журналистердің үкімет немесе парламент ғимаратына кіріп бара жатқан мемлекеттік қызметшілерді немесе депутаттарды түсіруге құқығы туралы сұраққа Әшімжанов нақты жауап бермеді, дейді. Алайда депутат жұмыс тобының отырысында заң жобасын әзірлеушілерге осы мәселе бойынша сұрақ қойған.

1 қазан

Интернет (Қазақстан)

Киберқауіпсіздік оқиғасы кезінде байланыс қызметін тоқтата тұру ережесі бекітілді

Премьер-министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі 2026 жылғы 24 қыркүйектегі № 569/НҚ бұйрығымен киберқауіпсіздік оқиғасы анықталған жағдайда байланыс қызметін көрсетуді тоқтата тұру тәртібінің ережесін бекітті. Ереже Қазақстан Республикасының аумағында қызмет көрсететін байланыс операторларына қолданылады.

Байланыс қызметін тоқтата тұру мәселесін қарауға байланыс желілерінің жұмысын бұзуға немесе киберқауіпсіздікке қатер төндіруге алып келетін киберқауіпсіздік оқиғасы туралы ақпарат негіз болып саналады. Бұл ақпаратты Киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету орталығы немесе Ұлттық киберқауіпсіздікті үйлестіру орталығы (ҰКҮО) береді.

Киберқауіпсіздік оқиғасы анықталған кезде ҰКҮО 24 сағат ішінде электрондық түрде ақпаратты Киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету орталығына және байланыс операторына жібереді.

Анықталған киберқауіпсіздік оқиғасын жою қажеттілігі туралы байланыс операторы абонентке қысқа мәтіндік хабарлама арқылы ескертеді. Хабарламада киберқауіпсіздік оқиғасының анықталғаны және оны жою мерзімі туралы ақпарат көрсетіледі. Егер абонент киберқауіпсіздік оқиғасын 48 сағат ішінде жоймаса, байланыс операторының хабарламасы алынған сәттен бастап байланыс қызметін көрсету тоқтатылады.

Байланыс операторы абоненттің байланыс құрылғысында интернетке қолжетімділікті мынадай жағдайларда шектеуге міндетті:

- абонент байланыс операторымен анықталған және байланыс қызметтерін тоқтатуға алып келуі мүмкін киберқауіпсіздік оқиғасын жоймаған жағдайда;

- ҰКҮО-дан, киберқауіпсіздік оқиғасына ден қою қызметінен немесе аса маңызды цифрлық объектілердің жұмысын тоқтатуға алып келуі мүмкін киберқауіпсіздік оқиғасы туралы жедел киберқауіпсіздік орталығынан ақпарат түскен жағдайда.

Бұйрық 30 қыркүйекте Нормативтік құқықтық актілердің эталондық бақылау банкінде жарияланды және 2026 жылғы 11 қазаннан бастап қолданысқа енгізіледі.

2 қазан

Қоғам (Қазақстан)

Қазақстанда дербес деректерді жинау және өңдеу ережесі жаңартылды

2 қазаннан бастап Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің міндетін атқарушының 2026 жылғы 17 қыркүйектегі «Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2020 жылғы 21 қазандағы № 395/НҚ «Дербес деректерді жинау, өңдеу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» бұйрығы күшіне енді.

Ережеде дербес деректерді жою, иесіздендіру және бүркемелеу, сондай-ақ дербес деректерді жалпыға қолжетімді дереккөздерде тарату ұғымдарына анықтамалар енгізілді.

Ереженің 4-2-тармағының жаңа редакциясына сәйкес, егер дербес деректер субъектісі немесе оның заңды өкілі дербес деректерді жалпыға қолжетімді дереккөздерге келісім берместен өзі орналастырса, кейіннен бұл деректерді жинайтын, тарататын немесе өзгеше түрде өңдейтін тұлға өз әрекеттерінің заңдылығын дәлелдеуге міндетті.

4-3-тармақ дербес деректерді жалпыға қолжетімді дереккөздерде таратуға келісім алу талабынан, егер дербес деректерді осындай дереккөздерде жариялау заңда көзделсе, ерекшелік белгілейді. Бұл ретте Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес таратуға жатпайтын деректер бүркемеленуге тиіс.

4-4-тармаққа сәйкес, үшінші тұлғалар 4-1, 4-2 және 4-3-тармақтарға сәйкес жарияланған дербес деректерді ақпарат көзіне сілтеме жасау шартымен қайта жинауға, өңдеуге және таратуға құқылы.

4-5-тармақта дербес деректерді трансшекаралық беру, оларды жалпыға қолжетімді дереккөздерде тарату және үшінші тұлғаларға беру субъектінің келісімімен жүзеге асырылатыны белгіленген.

11-тармаққа сәйкес, дербес деректер меншік иесі және (немесе) операторы, сондай-ақ үшінші тұлға тарапынан Қазақстан аумағында орналасқан дерекқорда және (немесе) цифрлық объектіде сақталуға тиіс.

Өзгертілген 25-тармақта дербес деректер субъектісінің оларды жинау және өңдеу талаптары бұзылған жағдайда дербес деректерін бұғаттауды және (немесе) иесіздендіруді талап етуге, ал заңнама бұзылған жағдайда оларды жоюды және (немесе) өшіруді талап етуге құқығы бекітілді.

Бұл ретте субъектінің дербес деректерді дәл өшіру туралы талабы Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексінің 41-бабы 4-тармағында көзделген жағдайларда орындалмайды. Оларға дербес деректерді сақтаудың мынадай мақсаттары жатады:

1. өмірді қорғау және денсаулықты сақтау, сондай-ақ үшінші тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау;

2. құқық бұзушылықтар туралы істерді қарау;

3. сот төрелігін жүзеге асыру немесе заңды күшіне енген сот актілерін орындау;

4. Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей белгіленген жария мүддені қамтамасыз ету;

5. дербес деректер иесіздендірілген жағдайда мемлекеттік статистиканы жүргізу немесе ғылыми-зерттеу қызметін жүзеге асыру;

6. мемлекеттік функцияларды іске асыру және мемлекеттік қызметтер көрсету.

28 қыркүйек

Юлия Машковская, «Отырар» ТК (Шымкент қаласы)

Шымкент мектебінде «Отырар» түсірілім тобының жұмысына кедергі келтірмек болды

«Отырар» телеарнасының түсірілім тобы Шымкент мектептеріндегі тамақтандыруды ұйымдастыруды тексеру барысында №13 мектепте түсірілім жасау кезінде кедергіге тап болды.

Журналистердің айтуынша, қалалық білім басқармасына мектеп асханаларына бару туралы алдын ала хабарланған. Алайда мектеп әкімшілігі түсірілімге қарсы болған. Қызметкерлер бірнеше рет камера объективін қолдарымен жабуға тырысқан. Түсірілім тобына сол жерде бекітілген мәзірмен танысуға мүмкіндік берілмеген.

Басқа мектептерде түсірілімге кедергі жасалмаған. Журналистерге асхананың ішінде түсірілім жасауға рұқсат беріліп, аспаздардың жұмысы көрсетілген. Ал мәзір ашық қолжетімді болған.

2 қазан

Ольга Воронько, Hronika.kz (Павлодар)

Ольга Воронько көлігінің зақымдалуына байланысты берген арызының мәртебесі туралы ақпарат ала алмады

Бұған дейін Павлодарда  қыркүйектің 1-і нен 2-сіне қараған түні төрт ер адам Hronika.kz тілшісі Ольга Вороньконың көлігінің дөңгелектерін кесіп, көлікке жасыл бояу (зеленкамен) шашып кеткен. Журналист бұл оқиғаны кәсіби қызметімен байланыстырған еді.

Воронько «Әділ сөз» қорының меншікті тілшісіне оқиғадан бері бір ай өткеніне қарамастан, арызының мәртебесі туралы ақпарат алмағанын айтты. Ол арызының сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде (СДТБТ) тіркелді ме және тергеу қай бап бойынша жүргізіліп жатқанын білмейді. Күдікті белгісіз төрт адам анықталды ма және тергеу қалай жүріп жатқанын сұраған кезде полиция қызметкері «Жұмыс істеп жатырмыз» және «Тырысып жатырмыз» деп жауап берген.

30 қыркүйек

Vera.kz (Шымкент қ.)

Vera.kz Құрылтайдағы аккредиттеуге берген өтінішіне жауап болмағанын хабарлады

Vera.kz бас редакторы Марина Низовкина «Әділ сөз» қорына Құрылтайдың I шақырылымының бірінші сессиясына аккредитация үшін берген өтінішіне жауап алмағанын хабарлады.

Аккредиттеудің басталғаны және құжаттарды тапсыру тәртібі туралы ақпарат Құрылтайдың ресми Telegram-арнасында жарияланған. Редакция барлық қажетті талаптарды орындағанын айтады.

Құрылтайдың ресми хабарламасында аккредитация алу үшін 2026 жылғы 22 қыркүйекке дейін бас редактордың немесе БАҚ иесінің қолы қойылған форманы толтырып, өтінішті баспасөз қызметінің электрондық поштасына жіберу қажет. Vera.kz бас редакторы Марина Низовкина Құрылтай баспасөз қызметіне өтініші қаралады ма білу үшін қосымша жүгінген. Алайда оған бұл жолы да жауап берілмеді.

1 қазан

Александра Ким, Grafa.kz (Шымкент қ.)

Grafa.kz сауалдарына Шардара ауданының әкімдігі толық ақпарат бермеді

Grafa.kz бас редакторы Александра Ким Түркістан облысы Шардара ауданының әкімдігіне қалалық саябаққа қатысты екі рет журналистік сауал жолдаған. Сауалдарда нысанның жағдайы, оны салуға және күтіп-ұстауға бюджет қаражатының жұмсалуы, көгалдандыру, балалар және спорт инфрақұрылымының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері қамтылған.

Редакция сауалдардың біреуіне жауап алған. Алайда онда сұрақтарға толық ақпарат берілмеген. «Болашақ» саябағына қатысты нақты 60 сұраққа берілген жауапта заңнама нормалары мен ақпарат беруден бас тартуға негіз болуы мүмкін жағдайлар келтірілген.

Редакция екі жауапқа да шағымданған. Александра Кимнің айтуынша, шағымданғаннан кейін де берілген ақпарат толық емес. Атап айтқанда, саябақтарды қаржыландыруға бөлінген бюджет қаражаты, орындалған жұмыстардың құны және мемлекеттік қаражаттың іс жүзінде жұмсалуы туралы нақты жауап жоқ.

Қазіргі уақытта Grafa.kz редакциясы алынған жауапқа шағымдану мүмкіндігін қарастырып жатыр.

28 қыркүйек

БАҚ Семей қ. мен Абай облысы

Сот Дильназ Жұмағұлованың қазасына қатысты істі қарау кезінде БАҚ өкілдерінің қатысуын шектеді

28 қыркүйекте Абай облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында 20 жастағы Дильназ Жұмағұлованың қазасына қатысты істі қарау басталды. Сот алдымен БАҚ өкілдерінің отырысқа қатысу мәселесін қарады.

Прокурор мен қорғау тарапы БАҚ-тың  отырысқа қатысуын шектеуді қолдады.

BAQ.kz прокурордың: «Прокурор БАҚ өкілдерінің сот жарыссөзіне дейін, не үкім жарияланғанға дейін сотқа қатысуын шектеу қажет деп санады. Біз сотталушы мен марқұмның достық қарым-қатынаста болғанын көріп отырмыз. Істі қарау барысында интимдік сипаттағы қандай да бір ақпарат айтылуы мүмкін. БАҚ өкілдерінің қатысуын шектеуді сұраймыз», – деген ұстанымын келтірді.

Сотталушының адвокаты да БАҚ өкілдерінің қатысуын шектеуді қолдады. Процестің  жария түрде өтуі сотталушының отбасы мүшелеріне моральдық зиян келтіруі және кәмелетке толмаған туыстары қудалауға ұшырауы мүмкін, деді.

Ал қаза болған қыздың ата-анасы мен туыстары сот талқылауының толық жария болуын талап етті. Жәбірленушілердің адвокаты да БАҚ өкілдерінің қатысуын қолдап, сот отырысының ашық екенін және істің қоғамда үлкен резонанс тудырғанын айтты.

Судья Нияз Хасенбаев сот талқылауы кезеңінде БАҚ өкілдерінің қатысуын шектеу туралы қаулы шығарды. Журналистерге прокурордың айыптау актісін жариялауына және үкімді жариялауға қатысуға рұқсат берілді.

«Әділ сөз» түсініктемесі

Сот қылмыстық істі қарау кезінде сот отырысының фотоға, аудиоға және видеожазбаға түсірілуін шектеуге құқылы. Алайда ашық сот отырысына БАҚ өкілдерінің қатысуын шектеуге соттың құқығы жоқ.

Сотталушының сот процесінің жариялылығын шектеуді қалауы түсінікті, өйткені ол өз ісінен ұялып, істің мүмкіндігінше аз адамның білгенін қалайды. Алайда қоғам үшін қылмыстық істің жария қаралуы сот төрелігін жүзеге асыру кезінде заңдылық пен әділдіктің сақталуын бақылаудың, сондай-ақ барлық азаматтарға тәрбиелік ықпал етудің қажетті шарты болып табылады. Азаматтар жасаған қылмысы үшін, оның ішінде қоғам алдында ұятқа қалу түріндегі жауапкершіліктің де болатынын түсінуі тиіс.

БАҚ өкілдері судьяның рұқсатынсыз және уақыт бойынша ешқандай шектеусіз барлық ашық сот отырыстарына қатыса алады.

30 қыркүйек

Total.kz (Астана қ.)

Total.kz кейбір байланыс желілерінің пайдаланушылары үшін әлі де қолжетімсіз

30 қыркүйектегі жағдай бойынша Total.kz сайты Қазақстандағы кейбір интернет-операторлардың пайдаланушылары үшін әлі де қолжетімсіз.

Еске салайық, 12 қыркүйекте Total.kz сайты бірқатар қазақстандық интернет-операторлардың пайдаланушылары үшін қолжетімсіз болып қалған. Бұл редакция мемлекеттік орган өкілінің өтініші бойынша Almaty SuperSki жобасы туралы мақаланы уақытша жасырудан бас тартқаннан кейін көп ұзамай болған. Сайт «Қазақтелеком» АҚ, Altel, Tele2, Activ және Kcell желілері арқылы ашылмай қалған, ал Beeline арқылы қолжетімді болған. Өзбекстан мен Қырғызстаннан ресурс қолжетімді.

22–23 қыркүйекте редакция қолжетімділіктің шектелу себебін түсіндіруді сұрап, Мәдениет және ақпарат министрлігіне және «Қазақтелеком» АҚ-на сауал жолдады.

Мәдениет және ақпарат министрлігі жауабында Total.kz интернет-ресурсына қатысты министрлік тарапынан қолжетімділікті шектеу шарасы қолданылмағанын хабарлады.

«Қазақтелеком» АҚ Total.kz сайтына қолжетімділікті шектеу бойынша техникалық шаралар қолданбағанын мәлімдеді. Компания қазіргі уақытта ресурсты сілтемелер (URL) және домендік атаулар бойынша бұғаттаудың техникалық мүмкіндігі жоқ, деді. Оператордың мәліметінше, компанияға Almaty SuperSki жобасы туралы мақалаға немесе Total.kz доменіне қолжетімділікті шектеу туралы нұсқау, хабарлама немесе сот шешімі түспеген.

Сайттың жекелеген операторлардың желілерінде таңдамалы түрде қолжетімсіз болуы туралы сұраққа «Қазақтелеком» бұл жағдай техникалық шектеулер қойылғанын білдірмейді, деді. Басқа байланыс операторларының маршрутизациясы, DNS баптаулары және өзге де техникалық параметрлері «Қазақтелекомның» басқаруында емес екенін түсіндірді. Қолжетімсіздіктің себептерін анықтау үшін редакцияға «Мемлекеттік техникалық қызмет» АҚ-на жүгіну ұсынылды.

Қазіргі уақытта редакция техникалық маманның қорытындысын күтуде. Total.kz сайтының кейбір желілерде ғана қолжетімсіз болуының себебі әзірге анықталған жоқ.

1 қазан

Centralmedia24.kz (Алматы қаласы)

Centralmedia24 сайтына DDoS-шабуылы жасалғанын хабарлады

1 қазаннан бастап тәуелсіз мультимедиялық ақпарат агенттігі Centralmedia24 сайты DDoS-шабуылына ұшырады. Редакцияның мәліметінше, серверге өте көп мөлшерде сұраныс түсіп, сайттың толыққанды жұмыс істеуіне кедергі келтіруде.

Техникалық мамандар ресурстың жұмысын қалпына келтірумен айналысып жатыр. Редакцияның хабарлауынша, мәселені шешуге құзырлы органдар да тартылған.

Шабуылдың артында кім тұрғаны белгісіз. Редакция Telegram мен әлеуметтік желілерде жұмысын жалғастырып жатыр.

2 қазан

Exclusive.kz (Алматы қ.)

Мемлекеттік техникалық қызмет Exclusive.kz сайтына жасалған DDoS-шабуылы туралы ақпаратты жұмысқа қабылдады

Бұған дейін Exclusive.kz «Неизвестные создали сайты-клоны Exclusive.kz и разместили фейк об Азате Перуашеве» деген материалында 15 қыркүйекте басталған DDoS-шабуылы туралы хабарлаған. Шабуыл басылымның «Қазақтелеком» АҚ-ның қаржылық есебі негізінде дайындаған екі материалы Google-дың ұсыныстар жүйесіне шыққаннан кейін басталған.

Редакцияның мәліметінше, шабуыл кезінде серверге түсетін жүктеме күрт артып, салдарынан дерекқормен байланыс қысқа уақытқа үзілген. Қорғаныс күшейтілгеннен кейін сайт Қазақстаннан тыс жерлердегі кейбір пайдаланушылар үшін қолжетімсіз болған.

23 қыркүйекте редакция Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне және ҰҚК-ге үндеу жолдап, онда Exclusive.kz сайтына жасалып жатқан шабуылға қатысты техникалық ақпаратты да ұсынған.

Мемлекеттік техникалық қызмет Exclusive.kz ұсынған DDoS-шабуылы және күдікті желілік белсенділік туралы ақпаратты жұмысқа қабылдағанын хабарлады. Сонымен бірге МТҚ мониторинг нәтижелері, шабуылдың көзі, шабуыл әсер еткен ресурстар және пайдаланылған инфрақұрылым туралы мәліметтер қолжетімділігі шектеулі ақпаратқа жататынын және редакцияға берілмейтінін мәлімдеді.

ҰҚК өтінішті қарау мерзімін 14 қазанға дейін ұзартты.

Дереккөз: Exclusive.kz

30 қыркүйек

БАҚ (Қазақстан)

БАҚ-қа жасалған кибершабуылдар: сарапшы түсініктеме беріп, қорғану шараларын айтты

Серверлік инфрақұрылым және киберқауіпсіздік жөніндегі сарапшы Артур Губайдуллин ҚазТАГ агенттігіне берген түсініктемесінде Қазақстандық БАҚ-қа жасалған бірқатар шабуыл – DDoS-шабуылы, аккаунттарды бұғаттау, спам-шабуылдар, сондай-ақ сайттар мен аккаунттардың клондарын жасау үйлестірілген науқан белгілері болуы мүмкін деді. Алайда түпкілікті қорытынды жасау үшін техникалық зерттеу қажет.

Губайдуллин жекелеген инциденттерді желілік және серверлік журналдарды (логтарды), IP-адрестерді, уақыт белгілерін, домендер, DNS, хостинг туралы деректерді және басқа да техникалық сипаттамаларды салыстыру арқылы техникалық тұрғыдан байланыстыруға болады, дейді. Шабуылды нақты ұйымдастырушыларды анықтау үшін платформалардың, провайдерлердің және хостинг қызметтерінің деректері қажет болуы мүмкін. Сондықтан сарапшы редакцияларға әрбір инцидент бойынша техникалық деректерді сақтауға кеңес берді.

Сарапшы негізгі қорғаныс шарасы ретінде DDoS-сүзгілеуді, резервтік көшірме жасауды, сайттардың қолжетімділігін бақылауды, техникалық журналды сақтауды, екі факторлы аутентификацияны, бірегей құпиясөздерді пайдалануды, қолжетімділік құқықтарын шектеуді және маңызды жүйелерді қорғау үшін VPN қолдануды атады.

Сарапшының түсініктеме беруіне 2025 жылғы желтоқсаннан бері ҚазТАГ-қа жасалып келе жатқан шабуылдар себеп болған. Редакцияның мәліметінше, осы уақыт ішінде агенттік бірнеше рет DDoS-шабуылға, әлеуметтік желілердегі парақшалардың бұғатталуына, ресми аккаунттарға жаппай шағым түсірілуіне, сондай-ақ жалған аккаунттар мен клон-ресурстардың пайда болуына тап болған.

1 қазан

Pravo.kz (Алматы облысы)

Pravo.kz Facebook парақшасының бірнеше шағымнан кейін бұғатталғанын хабарлады

23 қыркүйекте PRAVO.KZ желілік басылымының редакциясы Facebook парақшасының бұғатталғанын хабарлап, бұл жағдайды «жаппай және тапсырыспен жасалған шабуылдың» нәтижесі деп атады.

1 қазанда Pravo.kz бас редакторы Сабыр Мақажанов «Әділ сөз» қорына парақшаға жасалған шабуыл шамамен бір ай бұрын басталғанын хабарлады. Оның айтуынша, әртүрлі аккаунттардан басылымның жазбаларына авторлық құқықты бұзды деген себеппен шағымдар түскен. Мақажановтың айтуынша, көп жағдайда Facebook шағымның қай жазбаға қатысты берілгенін және нақты қандай құқық бұзушылық болғанын көрсетпеген.

Нәтижесінде Facebook парақшаны бұғаттаған. Сабыр Мақажанов оның ресми тіркелген Pravo.kz бұқаралық ақпарат құралының негізгі алаңы екенін айтты. Бұғатталған кезде парақшаға 29 мың адам жазылған.

Редакция оқырмандарына жолдаған үндеуінде Meta компаниясының шешіміне шағымдануға тырысып жатқанын, ал әзірге Facebook-тегі Pravo.kz тобында және Telegram-да жұмысын жалғастыратынын хабарлады.

29 қыркүйек

Гүлжан Ерғалиева, Elmedia (Алматы қ.)

Гүлжан Ерғалиева Facebook-тегі жаңа аккаунтына шектеу қойылғанын хабарлады

Elmedia бас редакторы Гүлжан Ерғалиева Facebook желісінде 14 жыл бойы пайдаланған бұрынғы аккаунтын бұғаттан шығаруға жасаған әрекеттері әзірге нәтиже бермегеннен кейін ашқан жаңа аккаунтының функционалы шектеулі екенін хабарлады.

Ерғалиеваның айтуынша, бастапқыда аккаунт толық функционалмен жұмыс істеген: ол жазба жариялап, достыққа қосылу туралы ұсыныстарды қабылдаған. Алайда кейін шектеу пайда болған: жазба мәтініне, көлеміне лимит қойылып, кәдімгі жазба жариялау функциясы қолжетімсіз болған. Қазір ол фотосуреттер мен видеоматериалдарды жариялап, оларға мәтінді жазбаны өңдеу арқылы қоса алады. Ол бұл шектеу өзінің бұрынғы аккаунтының бұғатталуына байланысты деп есептейді.

Ерғалиева: «Мұны біреудің жеке тапсырысы деп ойламаймын. Керісінше, мені әлеуметтік желіден өшіру әрекеті министрлік деңгейінен кем емес (не ІІМ, не Мәдениет және ақпарат министрлігі), тіпті Қауіпсіздік кеңесі немесе Ақорда деңгейінде берілген тапсырма болуы мүмкін», – деп болжайды.

Жазбада бұл болжамды растайтын негіздер келтірілмеген.

26 қыркүйек

Темірлан, Threads пайдаланушысы

Әлеуметтік желі пайдаланушылар (Қазақстан)

Әлеуметтік желі пайдаланушысы 14 әскери қызметшінің қаза табуына қатысты реакциясын жариялағаннан кейін полиция тарапынан қысым болғанын хабарлады

Темірлан есімді Threads қолданушысына әскери қызметшілердің қаза болғаны туралы жазбасын жариялағаннан кейін полициядан қоңырау түскен. Бұл туралы журналист Динара Егеубаева хабарлап, полиция қызметкерімен болған әңгіменің аудиожазбасын жариялады. Алматы қаласы ІІД қызметкері екенін таныстырған адам Темірланнан жазбасын өшіруді сұраған. Ол бас тартқан. Кейін полиция қызметкері жазбаны редакциялауды – суретті, «застрелиться» және «под трибунал» деген сөздерді алып тастауды ұсынған.

Полиция қызметкері бұл митингтің қайталануына жол бермеу және «қоғамға қарсы әрекет» оянбау үшін деген. Темірлан өзінің азаматтық ұстанымын білдіруге құқығы бар екенін және басқа адамдардың әрекеті үшін жауап бере алмайтынын айтқан.

Келесі күні Темірланның үйіне полиция қызметкерлері түсініктеме алу үшін келген. Кейін Темірлан: «Мен барлық жазбаларымды өшірдім. Маған қысым көрсетті. Олар есігімді бір сағаттан астам қақты. Көршілерім мен туыстарымды да мазалап жатыр», – деп жазды.

БАҚ хабарламаларына қарағанда, басқа да әлеуметтік желі пайдаланушылары осындай жағдайға тап болғанын хабарлаған.

30 қыркүйек

Әлеуметтік желі пайдаланушылары (Қазақстан)

ІІМ орынбасары полицияның пайдаланушыларға хабарласып, әскери қызметшілердің қаза табуы туралы жазбаларды өшіруді талап етпегенін мәлімдеді.

30 қыркүйекте Құрылтайдағы брифингте журналист ІІМ орынбасары Санжар Әділовке әскери қызметшілердің оқу-жаттығу кезінде қаза болуына қатысты сыни жазбалар жариялағаннан кейін полиция қоңырау шалып, жазбаларын өшіруді сұрағанын айтқан пайдаланушылардың хабарламалары туралы сұрақ қойды.

Ішкі істер министрінің орынбасары: «Сіз айтқан ақпараттың ешқайсысын растамаймын. Полиция қызметкерлері ешкімге қоңырау шалған жоқ. Оның үстіне, ішкі істер органдарының қызметкерлері қызмет атқарудың күшейтілген режимінде Маңғыстау облысында қоғамдық тәртіпті тиісті деңгейде қамтамасыз етті», – деп жауап берді.

29 қыркүйек

Nege.kz, Nege.Aqsha (Астана қ.)

NEGE редакцияның жалған Telegram-арнасы пайда болғанын хабарлады

29 қыркүйек күні кешке NEGE редакциясы (Nege.kz, Nege.Aqsha Telegram-арнасы) басылымның ресми арнасын көшірген Telegram-арна пайда болғанын хабарлады. Редакцияның мәліметінше, жалған арнадағы безендіру, бекітілген хабарламалар, тіпті жазылушылар саны да ресми арнамен бірдей. Бұл жалған арнаны түпнұсқадан сыртқы белгілері бойынша ажыратуды қиындатады.

Үш күн бұрын NEGE редакциясы ресми Telegram-арнасындағы жазылушылар санының күрт өскенін де байқаған: бір тәулік ішінде арнаға 100-ден астам аккаунт жазылған. Редакцияның пікірінше, олардың сыртқы белгілері боттарға ұқсайды. Материалдардың қаралымы да артқан.

Бас редактор Аделаида Ауеспекова клон-арнада «Ақ жол» партиясының бұрынғы төрағасы Азат Перуашев туралы басылым материалы ретінде рәсімделген және тамыз айында жарияланғандай етіп мақала орналастырылғанын хабарлады. Басылым мұндай материалды жарияламаған. 29 қыркүйекте осы арнада осыған ұқсас тақырыптағы тағы бір материал пайда болған.

Редакция бұл материалдарға ешқандай қатысымыз жоқ. Ресми ресурстардың ешқайсысында – басылым сайтында, Telegram-да, әлеуметтік желілерде де, видеохостингте  жарияламадық, дейді.

NEGE жалған арнаны құрып, жүргізіп отырған адамдарды анықтауды және басылым атынан таралған материалдарға құқықтық баға беруді сұрап құзырлы органдарға жүгінбек.

Редакция оқырмандар мен басқа да БАҚ өкілдерін материалдарды таратпас бұрын Telegram-арнаның адресін және ақпараттың бастапқы дереккөзін тексеруге шақырды.

30 қыркүйек

Динара Егеубаева, DINARION (Алматы қ.)

Белгісіз біреулер Динара Егеубаеваның атынан жалған ақпарат таратуда

«Әділ сөз» қоры DINARION YouTube-арнасының авторы, журналист Динара Егеубаеваның аты мен фотосуретін пайдаланған фейк аккаунттар мен жазбалар пайда болды деп хабарлады.

Журналистің мәліметінше, Telegram-да Динара Егеубаеваның атын жамылған бірнеше арна бар. Егеубаева бұл ресурстарға және онда жарияланатын ақпаратқа еш қатысым жоқ, деді.

Жалған хабарламалар басқа платформаларда да таралуда. Threads желісінде Егеубаеваның саяси баспана сұрап АҚШ елшілігіне жүгінгені туралы жазған. Threads-тегі сол аккаунт журналистің халықаралық «Шекарасыз тілшілер» ұйымынан грант алғаны туралы да ақпарат таратуда.

Қорға ұсынылған скриншоттарда Егеубаеваның аты мен фотосуреті пайдаланылған сексуалдық сипаттағы контент орналастырылған жалған парақша да көрсетілген.

«Әділ сөз» қоры жалған аккаунттар құруды, журналистің атынан жалған ақпарат таратуды және оның бейнесін сексуалдық сипаттағы контексте пайдалануды цифрлық қысым мен журналист беделіне нұқсан келтірудің ауыр түрі ретінде бағалайды.

Қор мұндай ресурстарды құрған адамдарды анықтап, оларды қылмыстық жауапкершілікке тарту маңызды деп санайды.

30 қыркүйек

Мария Мельникова, Umarovnews.kz (Орал қ.)

Журналист әріптестерінің атын пайдаланған жалған аккаунттардан қоңырау түскенін хабарлады

Umarovnews.kz тілшісі Мария Мельникова Facebook әлеуметтік желісінде журналистердің атына рәсімделген Telegram аккаунттардан қоңыраулар түскені туралы жазды.

Мельникованың айтуынша, бұған дейін оған «Вадим Борейко» атымен рәсімделген жалған профильден, кейін «Әмір Қасенов» атына рәсімделген аккаунттан қоңыраулар түскен. Журналист Әмір Қасеновпен жеке таныс емес екенін, онымен ешқашан сөйлеспегенін және хат алмаспағанын айтты.

Ол жазбасына Telegram-дағы Әмір Қасеновтың аты пайдаланылған аккаунттан түскен қабылданбаған қоңырау көрсетілген скриншотты тіркеген. Скриншотта мессенджердің профильдің ресми аккаунт емес екенін ескертетін хабарламасы да («Not an official account») көрсетілген.

Тағы бір журналист «Әділ сөз» қорының меншікті тілшісіне өзіне «Әмір Қасенов»  аккаунтынан қоңырау түскенін хабарлады. Оның айтуынша, қоңырау шалушының дауысы Қасеновтың дауысына ұқсас болған. Қоңырау шалушы ҚазТАГ-тың қаржылық қиындықтары, шоттарының бұғатталғаны туралы айтып, ақша аударуды сұраған және банк деректерін жіберген. Журналистің айтуынша, мұндай қоңыраулар туралы оған басқа да БАҚ өкілдері хабарлаған.

Осыдан кейін журналист Әмір Қасеновтың өзімен байланысқан. Ол журналистке қоңырау шалмағанын айтып, ешкімге ақша аудармауды айтқан.

1 қазан

«НеМолчи» Telegram-арнасы

Ulysmedia.kz (Астана қ.)

«НеМолчи» клон-арнасы Ulysmedia.kz атынан жалған материал таратқан

Exclusive.kz «НеМолчи» қорының Дина Таңсәріге тиесілі ресурсын қайталайтын жалған Telegram-арна анықталғанын хабарлады. Бұл арна арқылы ҚазТАГ бас редакторы Әмір Қасенов туралы жалған материал таратқан.

Бұны Exclusive.kz оқырманы, қазақстандық БАҚ мақалаларын жинақтап тарататын ақпараттық Telegram-арналардың бірінің авторы байқаған.

Клон-арнада ҚазТАГ-тың бас редакторы туралы бір материал төрт рет – 31 тамыз, 6, 7 және 12 қыркүйек күндері жарияланған. Материалдар Ulysmedia.kz мақаласы ретінде рәсімделіп, онда басылымның логотипі мен оның негізін қалаушы әрі бас редакторы Самал Ибраеваның аты пайдаланылған. Exclusive.kz мәліметінше, Ulysmedia.kz мұндай материалды орналастырмаған.

Арна 2 желтоқсанда құрылған және 12 қыркүйекте «НеМолчи» ресми ресурсының көшірмесі ретінде қайта рәсімделген. Белгісіз біреулер бұрын жарияланған материалдарды редакциялап, мазмұнын және жазылушылар санын түпнұсқаға барынша ұқсатқан.

18 тамыздан кейін «НеМолчи» клон-арнасында жаңа материал болмаған. Алайда бұған дейін орналастырылған жалған материалдарға сілтемелер жеке хабарламалар мен ашық чаттар арқылы таратыла берген.

Exclusive.kz бұл схема бұған дейін анықталған NEGE Telegram-арнасының клонына ұқсас, дейді.

1 қазан

Азат Перуашев, «Ақ жол» партиясы (Астана қ.)

Азат Перуашевтің Telegram-арнасының клоны жасалып, оның атынан жалған мәлімдеме жарияланды

Exclusive.kz белгісіз біреулер «Ақ жол» партиясының бұрынғы төрағасы Азат Перуашевтің ресми Telegram-арнасының клонын жасап, оның атынан жалған «мойындау хатын» жариялаған, деп хабарлайды.

Басылымның мәліметінше, бұл схема NEGE Telegram-арнасы мен «НеМолчи» қорының клондарын жасау тәсіліне ұқсас. Қаскөйлер бұрыннан бар арнаны пайдаланып, оны түпнұсқа арна ретінде қайта рәсімдейді, ескі материалдарды шынайы ресурстағы материалдардың көшірмелерімен алмастырады және жазылушылар санын түпнұсқа арнадағы көрсеткішке сәйкестендіреді.

Перуашев арнасының клоны 1 қазанда пайда болған. Бірнеше сағат ішінде оның безендірілуі мен мазмұны саясаткердің ресми арнасына сәйкес өзгертілген. Онда бір мәтін төрт рет – 24, 27, 30 қыркүйек және 1 қазан күндері жарияланған. Осылайша, Перуашев бұл мәлімдемені бірнеше рет жариялағандай әсер қалдырған.

Exclusive.kz «мойындау хатының» мазмұнын жарияламады, себебі оның шынайылығы расталмаған. Перуашевтің ресми Telegram-арнасында мұндай мәлімдеме жоқ.

2 қазан

Exclusive.kz (Алматы қ.)

Мәдениет және ақпарат министрлігі Exclusive.kz сайтының клондарын бұғаттау  шаралары қабылданғанын хабарлады

Exclusive.kz редакциясына Мәдениет және ақпарат министрлігі басылымның үш клон-сайтына қатысты Қазақстан аумағында қолжетімділікті шектеу шаралары қабылданғанын хабарлады.

Ведомствоның мәліметінше, мониторинг бұл ресурстардың Exclusive.kz ресми сайтына еліктейтінін растаған. Осыған байланысты Мәдениет және ақпарат министрлігі ҚР «Байланыс туралы» заңының 36-бабының 1–3-тармақтары және 41-1-бабының 1-1-тармағы негізінде сайттарға қолжетімділікті шектеу туралы нұсқау жолдаған.

Редакция сайттарға қолжетімділікті тексеріп, «Қазақтелеком» және Beeline желілері арқылы үш ресурстың да ашылмайтынын хабарлады. Алайда кейбір басқа операторларда, оның ішінде өңірлік операторларда, клон-сайттар әлі де қолжетімді.

Еске салайық, 23 қыркүйекте Exclusive.kz басылымның безендірілуін қайталайтын кемінде үш клон-сайтты анықтаған болатын. Оларда редакция жарияламаған материалдар, соның ішінде «Ақ жол» партиясының бұрынғы төрағасы Азат Перуашев туралы жалған материал орналастырылған.

Сол күні редакция ІІМ-ге, ҰҚК-ге, прокуратураға, Мәдениет және ақпарат министрлігіне және Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне жүгініп, клон-сайттарға қолжетімділікті шектеуді, оны жасауға қатысы бар адамдарды анықтауды сұрап үндеу жолдаған.

30 қыркүйек

Азат Перуашев, «Ақ жол» партиясы (Астана қ.)

ІІМ Азат Перуашев туралы жалған ақпараттың таралуын тексеріп жатыр

30 қыркүйекте Құрылтайдағы брифингте журналист Жания Уранкаеваның сұрағына жауап берген Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов Қазақстанның ІІМ 28 қыркүйекте Азат Перуашев туралы көрінеу жалған ақпарат тарату фактісі бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді тіркегенін хабарлады. Бұл туралы Exclusive.kz жазды.

Әділовтің айтуынша, киберқылмысқа қарсы іс-қимыл бөлімшесі биллинг деректерін зерттеп, жазбалар таратылған сайттардың иелерін анықтап жатыр. Ресурс иелері туралы кейбір мәліметтер анықталған. Сот-технологиялық және сот-техникалық сараптамалар тағайындалған.

ІІМ әзірге материалдың таралуына кімдердің қатысы болуы мүмкін екенін айтпады. Тергеу материалдардың шығу тегін анықтауды жалғастырып, сараптама нәтижесін күтуде.

Бұған дейін Exclusive.kz  басылымының басты келбетін қайталайтын кемінде үш клон-сайттың пайда болған. Оларда басылым жарияламаған Азат Перуашев туралы материал орналастырылғаны хабарланған еді. Кейін осындай клон-сайттар «Власть» және NEGE басылымдарында да пайда болды. Бұл ресурстарда да Перуашев туралы материалдар таратылған.

Перуашевтің өзі мақалаларды жалған әрі «Ақ жол» партиясының беделін түсіруге бағытталған арандатушылық деп атады. 23 қыркүйекте партия шабуылды ұйымдастырушыларды анықтап, оларды заңда көзделген жауапкершілікке тартуды сұрап, құқық қорғау органдарына арыз бергенін хабарлады.

25 қыркүйек

«Журналистская инициатива» ЖШС («Уральская неделя») (Орал қ.)

«Уральская неделя» сот шешіміне сәйкес теріске шығару жариялады

«Уральская неделя» газетінің иесі «Журналистская инициатива» ЖШС сот шешімін орындап, Батыс Қазақстан облысының Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының іскерлік беделіне нұқсан келтіретін және шындыққа сәйкес келмейді деп танылған мәліметті теріске шығарды.

Арыздануға 2026 жылғы 28 қаңтарда басылымның сайтында және Telegram-арнасында жарияланған «Поставщик сжиженного газа обвинил управление энергетики ЗКО в создании схемы, ведущей к его вытеснению с рынка» деген материалдың тақырыбы себеп болған. Арызда Энергетика басқармасы жеткізушіні нарықтан ығыстыруға бағытталған қандай да бір схеманың болғанын растайтын дәлелдер жоқ екенін, тиісті фактілерді құзырлы органдар анықтамағанын, сондықтан таратылған мәліметтердің шындыққа сәйкес келмейтінін көрсеткен.

«Уральская неделя» арызды мойындамай, тақырып газ жеткізушілерінің көзқарасы мен көпшілік алдында жасаған мәлімдемелерінде айтылған ұстанымын көрсететінін түсіндірді.

Тақырыптың мазмұнын бағалай келе, сот онда шындыққа сәйкестігін тексеруге болатын нақты ақпарат бар деген қорытындыға келді. Сот бұл мәліметтерді тек бағалау пікірі немесе субъективті көзқарасқа жатқызуға болмайды, деді.

5 маусымда Батыс Қазақстан облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты Энергетика басқармасының талап-арызын қанағаттандырып, «Журналистская инициатива» компаниясын даулы мәліметті басылымның сайтында және Telegram-арнасында теріске шығаруға міндеттеді.

Сот шешімі заңды күшіне енді.

27 қыркүйек

Juzmedia.kz журналисі және редакторы (Астана қ.)

Juzmedia қызметкерлеріне қатысты сотқа дейінгі тергеу жүргізілуде

Қазақстандық Juzmedia.kz басылымының журналисі және редакторына қатысты сотқа дейінгі тергеу жүргізілуде. Бұл ақпаратты Ulysmedia.kz-ке Ұлттық қауіпсіздік комитеті растады.

Ulysmedia.kz мәліметінше, Juzmedia-ның екі қызметкері бопсалау күдігімен ұсталған. Алдын ала хабарланғандай, олардың біреуі қылмыс үстінде қолға түскен.

Ulysmedia.kz ҰҚК-ге журналист пен редактордың шынымен ұсталғанын және тергеу қандай бап бойынша жүргізіліп жатқанын анықтау үшін жүгінген. Комитет өз жауабында ақпаратты растамаған да, жоққа да шығармаған. Бұған сотқа дейінгі тергеп-тексеру деректерін жария етуге жол бермейтін ҚПК 201-бабының 1-бөлігі негіз болған.

Juzmedia.kz қазақстандық ақпараттық сайт. Сайттағы соңғы қолжетімді мақала 2026 жылғы 15 тамызда шыққан; қыркүйек айында жаңа материалдар жарияланбаған.

29 қыркүйек

Айжан Әуелбекова, журналист (Тараз қ.)

Сот журналист Айжан Әуелбековаға қатысты арызды қанағаттандырудан бас тарту туралы шешімді өзгертпеді

29 қыркүйекте Жамбыл облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы журналист Айжан Әуелбековаға қатысты ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау туралы талабын қанағаттандырудан бас тарту жөніндегі шешімге талапкердің берген апелляциялық шағымын қарады.

Сот талқылауына Әуелбекованың Facebook желісінде жасөспірімдер арасындағы суицидке қатысты жариялаған жазбасы себеп болған. Онда журналист өз пікірін білдіріп, балаларды қорғау саласына жауапты тұлғаларға сұрақтар қойған. Талап қоюшының пікірінше, жазбада оның мемлекеттік қызметі мен кәсіби беделіне теріс баға беріліп, қоғамда ол туралы жағымсыз пікір қалыптастыратын сөздер қолданған. Талап қоюшы таратылған мәліметтерді шындыққа сәйкес келмейді және оның ар-намысына, қадір-қасиеті мен іскерлік беделіне нұқсан келтіреді деп тануды, жазбаны өшіруді және моральдық зиянды өтеуді сұраған.

Әуелбекова жазбада нақты мәліметтер таратылмаған, тек өзінің азаматтық ұстанымы мен талап қоюшының қоғамдық және қызметтік мансабына баға білдірген дейді.

16 шілдеде Тараз қалалық соты, оның ішінде сот-психологиялық-филологиялық сараптаманың қорытындысына сүйене отырып, даулы пікірдің бағалау сипатында болғанын және шындыққа сәйкестігін тексеруге болатын нақты мәліметтерді қамтымайтынын анықтады. Сот мемлекеттік қызметшілердің қызметін сынға алу қоғамдық пікірталастың бір бөлігі екенін айтты.

Жамбыл облыстық сотының апелляциялық сот алқасы бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгеріссіз қалдырды.

1 қазан

Александра Исмаилова, «Защита прав детей сирот вко»  ҚҚ (Өскемен қ.)

Өскеменде сот жасөспірімге қатысты зорлық-зомбылық жасалды деген болжам туралы жазбаға байланысты азаматтық белсендіге қарсы істі тоқтатты

1 қазанда Өскемен қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында Шығыс Қазақстан облысында жетім балалардың құқығын қорғау қорын басқаратын Александра Исмаиловаға қатысты іс қаралды. Оған ҚР ӘҚБтК-нің 456-2-бабының 5-бөлігі (Инфлюенсерлердің (блогерлердің) жалған ақпаратты орналастыруы, таратуы) бойынша айып тағылған. Іс кәмелетке толмаған балаға қатысты зорлық көрсетілуі мүмкін екені туралы Instagram-дағы жазбаға байланысты қозғалған.

Хаттамаға сәйкес, 8 қыркүйекте Исмаилова жасөспірімнің анасының бірге тұратын адамы тарапынан физикалық жәбір көргені және бұрын сексуалдық зорлық болуы мүмкін екені туралы айтқан бейнеүндеуін жариялаған. Полиция тексеру барысында айтылған мәліметтер расталмағанын, жазбаны жалған ақпарат тарату деп саралаған. Исмаилова кәсіпкерлік мақсатта қызмет жүргізетін инфлюенсерлер қатарына жатқызылған.

Исмаилова өз кінәсін мойындамады. Ол жасөспірімнің танысы көмек сұрап хабарласқаннан кейін баламен жеке кездескенін, ал бала полицияға хабарласқаны туралы айтқан соң, жағдайға тиісті органдардың назарын аудару үшін оның оқиғасын жариялағанын мәлімдеді. Қор басшысы жасөспірім мен оның танысы бұл мәселені жария етуді өздері өтінгенін түсіндірді: олар бұған дейінгі айтқандары нәтижесіз болғанын және жасөспірімнің сөзіне ешкім сенбей қалады деп қорыққан. Исмаилова Instagram парақшасының коммерциялық сипатта болғанын жоққа шығарды.

Адвокат әкімшілік құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты іс жүргізуді тоқтатуды сұрады. Қорғау тарапы Исмаилованың өз ойынан шығарған ақпаратты таратпағанын, керісінше, жасөспірімнің айтқанын жеткізіп, құзырлы органдардан тексеру жүргізуді сұрағанын тілге тиек етті.

Сот Исмаиловаға қатысты әкімшілік құқық бұзушылық құрамы болмағандықтан, іс жүргізуді тоқтатты. Сот шешімді түсіндіре отырып, осы бап бойынша жауапкершілікке тарту үшін қажетті Исмаилова қызметінің кәсіпкерлік сипаты дәлелденбегенін, сондай-ақ дәлелдер арасында қайшылықтар бар екенін және олар жауапқа тартылып отырған адамның пайдасына түсіндірілуі тиіс екенін көрсетті.

Сот Исмаилованың балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі қызметін ескере отырып, жасөспірім айтқан мәліметтерді адал ниетпен қабылдауы мүмкін бе деген мәселені де бағалады. Сонымен қатар сот алынған ақпаратты неғұрлым мұқият тексеру және құзырлы органдарға жүгінудің басқа да тәсілдерін қарастыру қажеттігін атап өтті.

Дереккөз: Adal Sot

2 қазан

Стас Киселев, «Время» газеті (Қостанай қ.)

Қостанайда «Время» газетінің тілшісінің шенеунікке қатысты қылмыстық іс туралы мақаласына байланысты істі қарау басталды

2 қазанда Қостанай қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі соты «Время» газетінің Қостанай облысындағы меншікті тілшісі Стас Киселевке қатысты істі қарай бастады. Бұған 2026 жылғы маусымда Қостанай қаласы білім бөлімінің басшысы Гүлсім Оразбаеваға қатысты қылмыстық іс туралы жарияланған материал себеп болған.

Стас Киселев мақаласында шенеунік пен кәсіпкер арасында іскерлік және достық байланыстар бар екенін жазған. Бұған конкурстық рәсімдерсіз, бір көзден мемлекеттік сатып алу арқылы жасалған көптеген келісім шарт дәлел ретінде келтірілген.

Мақаладан кейін Оразбаеваның адвокаты журналисті сотқа дейінгі тергеу деректерін жария еткені және көрінеу жалған ақпарат таратқаны үшін жауапқа тарту туралы прокуратура мен полицияға арыз берген. 23 шілдеде Полиция департаментінің басшылығы Киселевтің әрекетінен қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылық құрамы анықталмағанын хабарлады.

Полиция қызметкері Манас Молдахметов, оған да Полиция департаментінен хат алған, журналистке қатысты ҚР ӘҚБтК-нің 456-2-бабының 3-бөлігі (Жалған ақпаратты орналастыру, тарату) бойынша хаттама толтырып, материалдарды сотқа жолдаған.

Сотта Киселевтің қорғаушысы полиция мақаладағы нақты қай мәліметті жалған деп есептейтінін сұрады. Молдахметов сөз Оразбаеваның басқа адамдармен сөз байласуы туралы болып отырғанын айтты. Алайда ол бұл мәліметтің хаттамада көрсетілмегенін мойындап, мұны өз қателігі деп атады.

Киселевтің қорғау тарапы мақала құқық қорғау органдары бұған дейін таратқан ресми хабарламаларға негізделгенін атап өтті. Сондай-ақ Оразбаеваның ұсталғаны, тінту жүргізілгені және оны қамауға алуға санкция берілгені туралы мәліметтердің шындыққа сәйкес келгенін көрсетті.

Келесі сот отырысы 8 қазанға белгіленді.

28–29 қыркүйек

Блогерлер (Қазақстан)

Аза тұту күні жазба жариялаған блогерлер әкімшілік жауапкершілікке тартылды

Бұған дейін хабарланғандай, 25 қыркүйекте әскери қызметшілердің қаза болуына байланысты жарияланған Жалпыұлттық аза тұту күнінде бірнеше блогер тікелей эфирлерін жалғастырып, ойын-сауық сипатындағы контент жариялаған. Желі қолданушыларының шағымдарынан кейін полиция тексеру жүргізген.

28 қыркүйекте Шымкент қаласының Полиция департаменті: TikTok-та тікелей эфир жүргізген 21 жастағы Нұрахмет Бердібай әкімшілік жауапкершілікке тартылғанын хабарлады. Полицияның мәліметінше, ол Жалпыұлттық аза тұту күні өткен тікелей эфир кезінде қоғамға құрметсіздік көрсетіп, қоғамдық тәртіпті бұзатын сөздер айтқан.

Сотта Н.М.Бердібай өз кінәсін мойындап, өкінген. Ол «TikTok» платформасындағы тікелей эфир барысында балағат сөздер айтқанын және арандатушылық сипаттағы пікір білдіргенін растаған. Соттан өзіне қатаң жаза қолданбауды сұраған. Сот Бердібайды ҚР ӘҚБтК-нің 434-бабының 1-бөлігі (Ұсақ бұзақылық) бойынша 10 тәулікке әкімшілік қамауға алу жазасына тартты. Эфирге қатысқан тағы екі адамға ресми ескерту жасалды. Олар бір ай мерзімге профилактикалық есепке қойылды.

29 қыркүйекте Петропавл қаласының Мамандандырылған әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі соты 25 қыркүйекте музыкаға билеп бейнеролик жариялап, кейін жағдайды тікелей эфирде талқылауды жалғастырған петропавлдық блогер Ирина Антоненконы әкімшілік жауапкершілікке тартты.

Бастапқыда полиция түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, ескерту жасаумен шектелген. Алайда қоғамдық резонанстан кейін материал сотқа жолданған. Сот блогердің әрекетін айналасындағыларды құрметтемей, қоғамдық тәртіп пен азаматтардың тыныштығын бұзатын әрекет ретінде саралады.

Антоненкоға ҚР ӘҚБтК-нің 434-бабының 1-бөлігі бойынша 10 тәулікке әкімшілік қамау жазасы тағайындалды.

29 қыркүйек

Полиция Маңғыстаудағы төтенше жағдай туралы жазба жариялаған төрт пайдаланушының жауапкершілікке тартылғанын хабарлады

ІІМ-нің POLISIA.KZ Telegram-арнасы әлеуметтік желілерден Маңғыстау облысындағы оқиға туралы шынайы емес ақпарат қамтылған жазбалар анықталған деп хабарлады.

Атап айтқанда, екі пайдаланушы әскери қызметшілердің қаза болғаны туралы ақпарат таратқан. Тағы екі адам әскери қызметшілердің бірінің өз бетінше жағаға шығып, суға батып бара жатқан жолдасын құтқарғанын, алайда бұл ақпараттың әдейі жасырылып отырғанын жазған.

Полицияның мәліметінше, бұл ақпарат шындыққа сәйкес келмейді және оны Қорғаныс министрлігі жоққа шығарған. Пайдаланушылар ақпаратты туыстарынан алғанын немесе әлеуметтік желілерден тексермей көшіріп алған.

Әкімшілік материалдарды қарау нәтижесінде сот оларды әкімшілік жауапкершілікке тартып, әрқайсысына 20 АЕК мөлшерінде айыппұл салған.

Полиция бөгде адамдардың материалдарын қайта жариялау шынайы емес ақпарат таратқаны үшін жауапкершіліктен босатпайтынын ескертті.

ІІМ баспасөз қызметі «Үшінші тарапқа сілтеме жасау азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделеріне әсер етуі мүмкін тексерілмеген ақпаратты таратуды ақтамайды», деп мәлімдеді.